X
تبلیغات
مسائل آموزشی و تربيتي
قالب وبلاگ

مسائل آموزشی و تربيتي
مقالات 
چت باکس


800x600

 

 

پیشنهاداتی به معلمان برای اثر بخشی و کارایی بیشتر در کلاس درس

جذابیت کلاس درس و جلوگیری از خستگی معلم و دانش آموزان

     قبلا" در مورد اثر بخشی و کارایی مطالبی در وبلاگ قرار داده شده بود و این مطلب مفید را هم بدان اضافه می کنیم .

هر معلمی با بالا رفتن تجربه اش پی خواهد برد که باید به برخی کارهای ضروری در کلاس درس توجه نماید ، بعضی اعمال را نباید انجام دهد، و خود را در کلاس برای دقایقی به جای شاگردان فرض نماید . تجربه نشان داده معلمانی که در کلاس درس فعالیت و تحرک بیشتری داشته ، به شغل خود علاقه و عشق می ورزند ، هدف های متنوعی دارند ، درگیری ها و جنگ اعصاب کمتری داشته باشند ، دیر تر از دیگران فرسوده و شکسته خواهند شد و همیشه به عنوان فردی شاداب و با نشاط و موفق در شغل خود نزد دیگران شناخته شده اند . در زیر به صورت خلاصه ، کارهایی که معمولا" در کلاس درس باعث حلب توجه دانش آموزان ، علاقمندی به درس و معلم و نشاط آنان میشود و برگفته از تجارب شخصی است ، ذکر می گردد .

       با شنیدن نام " برنامه " یا " طرح درس " یا " طرحی برای مدیریت کلاس"  ، اذهان به سراغ چندین صفحه کاغذ می رود که در آن با دقیقه و ثانیه ، ریز فعالیتها نوشته شده و به عبارتی ، معلم را در چهار چوب مقرراتی ، محصور می کند ، (و به این دلیل خیلی ها حتی در مورد آن هم صحبت نمی کنند) اما مقصود از داشتن برنامه ، الزاما" با ثبت آن ( و چیزی شبیه به طرح درس معرفی شده در کتب روش تدریس ) ، یکسان نیست . موارد زیر در دوره ابتدایی تا دبیرستان اعمال شده است و تاثیرات شگرفی بر دانش آموزان داشته است :

1-     به محض مشاهده علایم خستگی در دانش آموزان و حواس پرتی آنان ، جریان تدریس  یا پرسش را قطع کرده و به آنها اجازه داده شود که از جای خود بلند شده ، کشش عضلانی داشته ، نفسی بکشند و دقایقی کوتاه آزاد باشند ( در این حال تحمل برخی مزه پرانی ها به هم در جلسات اول  ، ضروری است و سپس عادت خواهند کرد ) ، اگر بدون توجه به خستگی دانش آموزان به تدریس یا پرسش ادامه دهیم ، در واقع کاری بیهوده و بی ثمر را دنبال خواهیم کرد .

2-     هیچگاه بدون اطلاع قبلی ، پرسش کلاسی یا امتحان کتبی برگزار نکنیم و حتی در جلسه قبل ، صفحات و نوع پرسش و حتی افرادی که از آنان پرسش شفاهی انجام می شود تلویحا" مشخص شوند و این صرفا" برای رفع حالت اضطراب دانش آموزان است ، برخی معلمان برای  حالت " همیشه آماده باش بودن کلاس " توجهی به این نکته ندارند که امتحان یا پرسش  بدون اطلاع قبلی ، از نظر دانش آموزان نوعی مچ گیری محسوب می شود . در رابطه با دانش آموزانی که از آنان پرسش به عمل می آید باید گفت معمولا" به سه دسته تقسیم می شوند و هر کسی تکلیف خود را خواهد دانست و در کنار آن پاسخ گویی داوطلبانه هم مد نظر قرار می گیرد و بدین ترتیب دانش آموزان تمایل بیشتری هم برای جواب دادن دارند و درگیری ها خیلی کمتر می شود .

3-     حتما" قبل از تدریس درس جدید ، خلاصه مطلب قبلی برای دانش آموزان گفته شود و آنها را به هم ربط داد .

4-     اگر وقت اضافه ای در کلاس موجود بود ، نباید گذاشت دانش آموزان از سرو کول هم بالا بروند بلکه به نحوی باید آنها را تحت آموزش قرار داد به عنوان مثال صحبت و تبادل نظر در مورد مسایل اجتماعی محل سکونت ، یا وضع مدرسه و غیره ، دانش آموزان اظهار نطر در جمع را خیلی دوست دارند .

5-     طوری برنامه ریزی شده  که هر جلسه با توجه به دوره تحصیلی و پایه ، حدود 3 تا 5 دقیقه یک رفتار نیکو اجتماعی  فردی ، و یک روایت یا حئیث مرتبط با دانش آموزان در پایان کلاس ذکر می شود . دانش آموزان آن را یاداشت می کنند این موارد حتی در کلاس ریاضی  و تاریخ و غیره هم امکان پذیر است و اگر حالت اظهار نظر پیدا کند ، از آن به عنوان روش تدریس  " قضاوت به شیوه حقوقی"  هم   استفاده می شود .

6-     با بهره گیری از روش ایفای نقش ( برای هر درسی امکان دارد) توسط دانش اموزان ، منظور خود و موضوع  را سریعتر و بهتر به دانش آموزان منتقل کنید ، بهتر است جلسه قبل ، قرار ایفای نقش ، موضوعات و شرکت کنندگان مشخص شوند .حمید رضا ترکمندی http://moallem1.blogfa.com

7-     به صلاحدید معلم می توان هر جلسه یکی از دانش آموزان را به ترتیب انتخاب کرد تا مطالبی در راستای درس را به دانش آموزان ارائه دهد ( این کار بین دانش آموزان به نام کنفرانس  مشهور است) . اگر معلم بتواند اهداف این کار را کاملا" تشریح و زمینه های آن را فراهم نماید ، شاگردان هم بدان علاقمند خواهند شد ، در صورتی که همه کلاس در برنامه شرکت کنند ، موانعی مانند  تمسخر دیگران ،اضراب صحبت در روبروی همکلاسی ها و غیره به تدریج  کمتر خواهد شد .

8-     استفاده از ارزانترین و کاراترین تشویق ها یعنی تشویق لفظی ( با دلیل نه طبق عادت کلامی ) را در کلاس هرگز فراموش نکنید . کلماتی مانند : آفرین !  احسنت !  خوبه ! باریک ا...! تشکر ! به جابود ! خوشحالم ! و غیره اثری شگفت انگیز دارد .

9-     استفاده از  تشویق " کف زدن " توسط کل کلاس برای موفقیتهای کوچک و بزرگ آنان ، یا به دنبال آمادگی کل دانش آموزان یا گروهی از آنان برای پاسخ گویی به درس ، اتمام درس ، کسب نمرات مطلوب ، اظهار نظرهای مناسب و غیره ، حال و هوای کلاس را عوض خواهد کرد .

10-دو کار در کلاس نباید توسط معلم فراموش شود ، و اثر معجزه آسایی در آرامش و آمادگی دانش آموزان دارد و آن ذکر صلوات در برخی مواقع و یا  تلاوت آیاتی از قرآن مجید با ترجمه توسط یکی از دانش آموزان است . و این کار ارتباطی به دروس خاص ندارد اینکه نباید فقط به کلاس دینی و پرورشی یا قرآن بسپاریم . حداقل هر چند جلسه یکبار شروع کلاس با تلاوت قرآن در آرامش شاگردان موثر است ...


برچسب‌ها: پیشنهاداتی به معلمان برای اثر بخشی و کارایی بیشتر
ادامه مطلب
[ یکشنبه یکم مرداد 1391 ] [ 23:39 ] [ عدیل کوهی ]

حکایت آرایشگر

مردی برای اصلاح سر و صورتش به آرایشگاه رفت در بین کار گفت و گویی بین آنها درگرفت.آنها در مورد مطالب مختلفی صحبت کردند . وقتی به موضوع خدا رسیدند, آرایشگرگفت : من باور نمی کنم که خدا وجود دارد.مشتری پرسید: چرا باور نمی کنی؟ آرایشگر جواب داد: کافیست به خیابان بروی تا ببینی چرا خدا وجود ندارد؟ شما به من بگو اگر خدا وجود داشت این همه مریض می شدند؟ بچه های بی سرپرست پیدا میشد؟اگر خدا وجود داشت درد و رنجی وجود داشت؟ نمی توانم خدای مهربانی را تصور کنم که اجازه دهد این همه درد و رنج و جود داشته باشد.مشتری لحظه ای فکر کرد اما جوابی نداد چون نمی خواست جر و بحث کند.

 آرایشگرکارش را تمام کرد و مشتری از مغازه بیرون رفت. به محض اینکه از مغازه بیرون آمد مردی را دید با موهای بلند و کثیف و به هم تابیده و ریش اصلاح نکرده ظاهرش کثیف و به هم ریخته بود.مشتری برگشت و دوباره وارد آرایشگاه شد و به آرایشگر گفت:میدونی چیه! به نظر من آرایشگرها هم وجود ندارند.آرایشگر گفت: چرا چنین حرفی میزنی؟ من اینجا هستم. من آرایشگرم. همین الان موهای تو را کوتاه کردم.مشتری با اعتراض گفت: نه آرایشگرها وجود ندارند چون اگر وجود داشتند هیچکس مثل مردی که بیرون است با موهای بلند و کثیف و ریش اصلاح نکرده پیدا نمی شد.آرایشگر گفت: نه بابا! آرایشگرها وجود دارند موضوع این است که مردم به ما مراجعه نمیکنند.مشتری تاکید کرد: دقیقا نکته همین است. خدا وجود دارد. فقط مردم به او مراجعه نمیکنند و دنبالش نمی گردند.برای همین است که این همه درد و رنج در دنیا وجود دارد . . .

 

[ پنجشنبه بیست و چهارم آذر 1390 ] [ 22:47 ] [ عدیل کوهی ]

همراهي با والدين

کليد مشارکت و همکاري موفق با اوليا، استفاده درست معلم از روابط عمومي مؤثر، مهارت در حل مشکلات و مذاکره است. مقاله حاضر شامل چند بخش درباره روابط عمومي مؤثر معلم با اوليا و چند روش براي دستيابي به آن است

همراه شدن با اوليا دانش آموزان

به محض اطلاع از مشکل آموزشي يا رفتاري کودک، بدون توجه به اين که روز اول يا هفته اول باز شدن مدرسه است، بايد با والدين او ارتباط برقرار کرد. اين مسأله، هسته اصلي همکاري موفق با خانواده هاست. گاهي معلمان براي دوري از درگيري و ترس از به توافق نرسيدن و يا ناخشنودي والدين، درباره مشکلات يادگيري و رفتاري دانش آموزان با آن ها صحبت نمي کنند. حتي ممکن است از برقراري جلسه مشترک با خانواده کودک و تقاضاي کمک از آن ها نيز طفره بروند؛ به اين اميد که دانش آموز پس از گذشت زمان، خود به خود بهبود پيدا کند يا مشکلش حل شود.

با اين حال، اگر رفتار کودک به همان شکل باقي بماند، معلم ممکن است از وضعيت، شکايت نيز داشته باشد و حتي با وجود اين که از والدين کودک کمک نخواسته است، آن ها را در اين مورد مقصر بداند.معلم در مثال زير کاملاً دلخور است و تقصير ها را به گردن ديگران مي اندازد.

معلم :من تلاشم را کرده ام. سه ماه است که با اين بچه درگير بوده ام. هيچ تغييري نکرده است. با يک کلاس بزرگ چه کار مي توانم بکنم. هيچ کمکي هم از طرف پدر و مادرش صورت نگرفته است. حتي يک بار هم نشده است که به مدرسه بيايند و از وضعيت کودکشان سؤال کنند. اگر آن ها هيچ  اهميتي نمي دهند، چرا من بايد اهميت بدهم.

چند دليل براي تماس وصحبت با والدين در اولين برخورد با مشکل وجود دارد.


ادامه مطلب
[ پنجشنبه بیست و چهارم آذر 1390 ] [ 22:43 ] [ عدیل کوهی ]

چگونه یک معلم فعال ، پرانرژی و تاثیر گذار باشیم ؟

معلم منفعل ، تاثیر پذیر صرف و کم انرژی  و یا برعکس ؟

          هر شخصی دوست دارد در موقعیت ها و شغل خود ، فردی موثر ، موفق ، و مطرح بوده و به او با دیده  منفعل ، بی تفاوت ، تاثیر پذیر صرف ، گوشه گیر  و نا کارآمد نگاه نشود و تمایل دارد  بتواند بر محیط  کاری خود  ، همکاران ، مدیران و مافوقان  و غیره  تاثیر مثبت بگذارد. روش های بسیار زیادی برای این کار وجود دارد  که برخی از آنها فهرست وار درج می گردد :


ادامه مطلب
[ جمعه هجدهم شهریور 1390 ] [ 0:18 ] [ عدیل کوهی ]

مقررات انضباطی دانش آموزان

1. وظایف دانش آموزان

مادهء 58. دانش آموزان در دوران تحصیل موظف‌اند موازین اسلامی و مقررات آموزش و پرورش را در اخلاق و رفتار خویش رعایت کنند که اهم آن‌ها به شرح زیر است:


ادامه مطلب
[ پنجشنبه هفدهم شهریور 1390 ] [ 23:47 ] [ عدیل کوهی ]
ضرورت توجه به اهداف دوره پیش دبستانی  

•         1- شناخت حواس و پرورش مهارت استفاده از آن

•         2- پرورش مهارت هاي زبان

•         3- توسعه توانايي هاي جسماني

4- توجه به محافظت اندام ها(بهداشتي ‌، ايمني،تغذيه اي)

 5- شناخت محيط زيست وتوجه به حفظ آن

6- درك مفاهيم اساسي علوم و رياضي

7- توسعه ي توانايي ذهني./ مشاهده، قدرت تمركز ،طبقه بندي ،استدلال ، حل مسأله،خلاقيت،پرسش گري و... 

8- پرورش مهارت هاي زندگي (توانايي تصميم گيري، توانايي خودآگاهي ،

      توانايي ايجاد روابط بين فردي و...)

9- پرورش ذوق هنري ودرك زيبايي ها

10- شناخت مقررات وقوانين اجتماعي وتوسعه روابط اجتماعي

11- شناخت فرهنگ ونشانه هاي ميهني ومذهبي

 

حدودانتظارات مربوط به شناخت حواس

1- تشخيص اشياء به وسيله چشم

2- تشخيص زبري ونرمي-سردي وگرمي به وسيله لمس كردن

3- تشخيص بوها به وسيله ي بيني

4- تشخيص صداها به وسيله ي گوش

5- تشخيص مزه ها به وسيله ي زبان

6- استفاده از حواس براي شناخت

7-استفاده از حواس درتشخيص تفاوت وشباهت ها

8- به كار گيري حواس در جمع آوري اطلاعات

9- تشخيص اشياء در صور مختلف

10-استفاده ازحواس براي شناخت كل وجزء اشياء وپديده ها

 

حدودانتظارات مربوط به پرورش مهارت هاي زبان

 

الف -  دقت در گوش دادن

- گوش دادن به سكوت(موسيقي سكوت)

- گوش دادن به صداهاي پيرامون

- توجه ودقت به صداهاي آخرواول كلمات

- تشخيص زير وبمي صداها وپيدا كردن منبع وجهت صدا

 

ب- بررسي شنيده ها ودريافت هسته ي معنايي پيام و ارتباط ميان بخش هاي يك پيام

- آشنايي با ريتم طبيعي(صداي ضربان قلب- صداي ريزش باران، صداي سم اسب و...)

- درك نقطه نظرات محسوس گوينده

- پيروي از سه دستورالعمل و فرمان ساده

- تشخيص ارتباط علت ومعلولي يك پيام

- انسجام در رساندن پيام

 

ج - درك پيام در گونه هاي مختلف زباني

- تشخيص ودرك اشارات،لحن وآهنگ در كلام

 

 

سخن گفتن

 

الف- به كارگيري كارافزارهاي مناسب ارتباطي در سخن گفتن:

 

- كاربرد مناسب حركات دست و چهره،لحن وآهنگ صدا در سخن گفتن

- بيان احساسات خود براي شادي وغم هاي ديگران

- تقليد صداهاي شنيده وريتم هاي مختلف

- تقليد ريتم هاي طبيعي(صداي ضربان قلب،ريزش باران، صداي سم اسب و...)

ب- حركت از سخن خود محوربه گفت وگوي دو سويه و سخن گفتن در برابر جمع

- شركت در بحث وگفت وگوهاي كلاسي و بيان انديشه در رابطه با موضوع مطرح شده

- بيان تجربيات و توصيف و توضيح ديده ها و شنيده ها در جمع بدون اظطراب وشتاب زدگي

- ارائه نظر وپيشنهاد

- گسترش گنجينه لغات واژگان پايه(واژگانه پايهي شنيداري،واژگان پايه فعال و...)

- بيان صحيح كلمات جديد

- به كارگيري جملات و عبارات كوتاه

- كامل كردن عبارات كوتاه

- بيان كلمات معني دار و هم قافيه

 

خواندن

 

-ارتباط بين بخش هاي مختلف تصاوير

- ارتباط نماد تصويري با نماد نوشتاري

 

نوشتن

 

- دوره كشي نوشتاري

- وصل كردن خط چين ها ونقطه

- ترسيم خطوط مختلف در دفتر بي خط(افقي، عمودي، گردي، سه كوش، چهار گوش)

 

- حدود انتظارات مربوط به(توسعه توانايي هاي جسماني)

1. درست راه رفتن و درست نشستن

2. راه رفتن روي سطح شيب دار، خطوط مستقيم وزاويه دارو...

3. پريدن به جلو و ازروي مانع، طناب بازي، لي لي كردن و...

4. صحيح به دست گرفتن مداد جهت ترسيم خطوط و نقاشي كردن

5.سوزن نخ كردن و كاردوخت

6.بريدن كاغذ،تا كردن، چسباندن و...

7.هدف گيري (پرتاب توپ در سبد و...)

8.استفاده صحيح از قاشق و جنگال در غذا خوردن

9.پر و خالي كردن و حمل ظروف محتوي آب و...

10. پوشيدن و بيرون آوردن كفش، لباس

11. بالا و پايين رفتن از پله ها

12. باز كردن و بستن بند كفش

13. تقليد كردن

14. جمع آوري وسايل

15. انجام حركات منظم همراه با موسيقي

16. ايجاد ريتم هاي مختلف(با دست زدن، زربه زدن روي ميز و...)

 

حدود انتظارات مربوط به (توجه به محافظت از اندام ها)

1.استحمام كردن/ مسواك زدن / كوتاه نگاه داشتن ناخن ها / پاكيزه گي لباس زيروروو...

2. استفاده از وسايل شخصي (ليوان / دستمال / شانه / مسواك)

3. رعايت نظافت وبهداشت / قبل و بعد از خوردن غذا / سبزي و ميوه / خوراكي ها

4. رعايت نظافت و بهداشت / قبل و بعد از رفتن توالت

5. رعايت ايمني و بهداشت / در هنگام تماس با حيوانات / كار با خاكو گياه

6. رعايت ايمني و بهداشت / در منازل / پارك ها / اماكن عمومي

7. توجه به ايمني در هنگام بازي / استفاده از وسايل برنده و نوك تيز و...

8. توجه به قوانين عبورو مروروخطر تصادف با وسايل نقليه

9. مراجعه به پزشك / استفاده از دارو / استراحت كردن در هنگام بيماري

10. استفاده از پوشش مناسب هر فصل

11. استفاده از غذا هاي مفيد و مؤثردر رشد / سلامتي / شادابي

12. خود داري از خريد كردن از دست فروش ها / خوردن غذا هاي غير مفيد / مانده و آلوده

13. ميكروب ها و خطر بيمار شدن از طريق آنها

14. استفاده از دستمال در هنگام سرفه و عطسه

15. توجه به علائم هشداردهنده 

16. بيان نكات بهداشتي

 

حدود انتظارات مربوط به ( شناخت محيط زيست و توجه به حفظ آن )

1. توجه به محيط زيست و زيبايي هاي آن ( پارك، جنگل، كوه، دريا، رود خانه و...

2. حفظ و مراقبت از گل ها و گياهان / آب دادن، خود داري از شكستن شاخه ها و...

3. حفظ و مراقبط از جانوران / غذا دادن و...

4. صرفه جويي در مصرف منابع طبيعي ( آب، گاز، برق، سوخت، كاغذ و...)

5. ريختن زباله در كيسه يا سطل مخصوص آن در مكان هاي مختلف

6. تفكيك زباله و علت آن

7. خود داري از آلوده كردن آبها (رود خانه ها، استخر، دريا، جوي ها و...)

8. آلودگي هاي صوتي ( صداي بوق، سرو صداي زياد و بلند و...)

9. آلوده كننده هاي هوا(ماشين هاي دود زا، كارخانه جات و...)

 

حدود انتظارات مربوط به( درك مفاهيم اساسي رياضي و علوم)

1. درك مفاهيم فضايي / بالا، پايين /زير، رو/ پشت، جلو/ داخل ، خارج/ راست، چپ

2. درك مفهوم اندازه و مقدار/ كوچك، بزرگ / كم و زياد/ پر ، خالي/ بلند، كوتاه/ و با پسوند تر وترين

3. د سته بندي اشياء بر اساس دو تا سه ويژگي مشترك

4. شناخت اشكال و اشياء و ويژگي هاي آنها (گرد، سه گوش، چهارگوش)

5. مرتب كردن / كوچك و بزرگ وبالعكس / كوتاه وبلند وبالعكس/ مرتب كردن رنگ ها

6. تشخيص توالي ها

7. تشخيص عدم تعلق يك شئ به يك مجموعه

8-تشخيص رابطه ي كل وجزء

9- برقراري تناظر يك به يك بين اعضاي يك مجموعه

10- شناخت ويژگي هاي جانوران/ نوع حركت، صدا،غذا، محل زندگي، پوشش بدن،لانه سازي،توليد مثل.

11- جانوران پيرامون انسان

12-گياه وقسمت هاي مختلف آ ن (شاخه،برگ،گل،ريشه)

13- نيازهاي گياهان (خاك،آب و...) فوايد گياهان- ميوه هاي بوته اي ودرختي، كاشت دانه

14- تغييرات گياهان در چهار فصل وگياهان هميشه سبز

15- گياهان خوراكي /غير خوراكي / دارويي

16- اعضاي ظاهري بدن انسان و وظايف آن ها (چشم، ناخن، لب و...)

17- توجه به رنگ پوست وچشم انسان ها وتفاوت آن ها

18- مصارف مختلف آب و ويژگي هاي آب آشاميد ني

19-درك تغييرات آب در اثر دما

20-ويژگي هاي برخي از اجسام نسبت به آب (در آب فرو مي روند / در آب شناور ند/ درآب حمل مي شوند.)

21- هوا و نقش آن در زندگي موجودات زنده

22- نقش هوا در تميزي هوا

23- شناخت روز (خورشيد/ آفتاب/ نور وگرماي آن/ روز ابري )

24- شناخت شب (ماه ومهتاب/ ستارگان/ شب ابري)

25- سايه وچگونگي تشكيل آن

26- خاك و چگونگي درست شدن گل و خواص آن ها

27- موارد استفاده گل/ خانه سازي و...

28- تفاوت خاك وشن

29- سنگ و خاصيت آن / سختي و...

30- حركت يا جا به جايي

31- وسايلي كه حركت مي كنند/ هواپيما، كشتي، قطار، دوچرخه و...

32-چرخ وعلت استفاده از آن و وسايلي كه با چرخ حركت مي كنند.

33- گرما وسرما

34- عوامل گرمازا: نور خورشيد / آتش و...

35- عوامل موثر در به وجود آوردن آتش/ چوب ، نفت، كبريت و...

36- آب وهوا در هر فصل /زمستان سرد،تابستان گرم،پاييز رو به سردي، بهار رو به گرمي

37- وسايل گرم كننده وخنك كننده / بخاري، كولر، پنكه و...

 

حدود انتظارات مربوط به (توسعه توانايي هاي ذهني

 

الف) مهارت مشاهده

1- استفاده از حواس براي جمع آوري اطلاعات

2- تشخيص تفاوت ها و شباهت ها

 

ب ) توانايي طبقه بندي

1- طبقه بندي بر اساس دو الي سه ويژگي

 

ج) توانايي ادراك اشيا در صور مختلف

1- تشخيص يك تصوير از بين تصاوير شبيه به هم

2- تشخيص يك شي از بين اشيا شبيه به هم

3- تشخيص يك  صدا از بين صدا ها

4- دسته بندي كردن اشيا واشكال كمي پيچيده

 

د) افزايش قدرت تمركز

1- افزايش تمركز با ايجد انگيزه حداكثر (15-10)

 

ه) توانايي استدلال وحل مسئله

1- درك روابط جزء و كل در سطح كمي پيچيده

2- مشاركت در حل مسائل با ديگران

3- هدايت فكري در جهت حل مسائل كمي پيچيده

4- ارائه راه حل براي حل مسائل روزمره

5- پاسخ به سوالات

 

و) مهارت اندازه گيري

1- تعيين اندازه اشيا بدون ابزار استاندارد (وزن، مقدار،طول وعرض )

2- تشخيص تغييرات  يك شي يا پديده با استفاده از دستكاري آن ها (مثل گرم شدن آب، رشد گياه))

 

ز) مهارت كاربرد ابزا ر

- استفاده ار ابزاربراي ساختن وسايل

ح ) خلاقيت

1- ارايه ديده هاي غير معمول

1-استفاده از ابزار براي ساختن وسايل

2- تركيب ايده ها و خلق ايده جديد

3- پاسخ گويي به سوالات از نوع باز (با استفاده از تخيلات خود)

ت) پرسش گري

1-طرح سؤال هايي درباره رابطه علت ومعلولي پديده ها

2- پي گيري پاسخ ها وطرح سؤال هاي ديگر

3- بيان اطلاعات خود با ذكر روابط علت ومعلولي آن ها (چرايي براي آن ها)

4- مشاركت و لذت بردن از بازي ها و فعاليت هايي كه چرايي را مطرح مي كند.

حدود انتظارات مربوط به (شناخت محيط،مقررات وقوانين اجتماعي وتوسعه روابط اجتماعي)

1- افراد خانواده/ پدر، مادر، پدر بزرگ، مادر بزرگ، برادر،خواهر

2- نسبت فاميلي/ عمو، عمه، خاله ، دايي و...

3- برخي از مشاغل /لباس وابزار كار آن ها (پزشك، معلم، نجار، رفتگر، كشاورز و...)

4-نحوه ي زندگي شهري/ روستايي/ چادر نشيني

5- محيط هاي اجتماعي كوچك وبزرگ/ خانه، آموزشگاه، شهر، روستا و...

6- نام كشور، شهر، روستا، آدرس محل سكونت (خيابان،كوچه و...)

7- مكان هاي مذهبي /آموزشي/ تفريحي/درماني/خريد و...(مسجد، مدرسه، سينما، بيمارستان، بازار)

8- رعايت حال ديگران در اماكن عمومي/ مراسم مختلف /بازي كردن

9- آداب اجتماعي ورعايت آن (سلام كردن، صحبت كردن با صداي آرام و رعايت سكوت درهنگام صحبت

 ديگران و...در زدن واجازه گرفتن قبل از ورود به اتاق ،كلاس و... خداحافظي كردن)

10- آداب استفاده از وسايل ديگران (اجازه گرفتن، برگرداندن پس از استفاده و دقت در نگهداري آن و...)

11- احترام گذاشتن به پدر و مادر وديگران

12- تبادل نظر، راهنمايي كردن و راهنمايي خواستن

13- ابزار عقيده و بيان حوادث و رويدادها در جمع

14- همكاري و مشاركت با ديگران

15-همدردي كردن با ديگران

16- كمك كردن به ديگران

17- به تصوير كشيدن مشاهدات خود

18- پيروي از دستور العمل ها

19- رعايت قوانين و مقررات ونظم درمكان هاي مختلف

20- آشنايي با رنگ هاي چراغ راهنما ودرك مفهوم آن

حدود انتظارات مربوط به(شنا خت فرهنگ ونشانه هاي مذهبي وميهني)

1- نعمت هاي خداوند وتشكر از لطف ومهرباني او

2- كتاب ديني (قرآن) ودين و پيامبر اسلام وامامان

3- احترام به قرآن

4- مطالب ساده در قرآن( راهنمايي ها/داستان ها و...)

5- اهميت سلام كردن

6- شروع كردن كار ها با نام خدا وتشكر كردن ازنعمت هاي او

7- نقش پيامبران وامامان در زندگي ما

8- مسجد ومكان هاي زيارتي

9- مقدمات نماز(اذان و وضو)

10- مراسم خاص ماه رمضان وماه محرم(روزه گرفتن، عزاداري)

11- اعياد مذهبي( عيد مبعث، قربان، غدير، فطر، تولد پيامبر وامامان و...)

12-روزهاي خاص(روزمادر،روزپدر وروز كتاب، روزدرختكاري،دهه فجر، روزكودك، روزمعلم و...)

13- نشانه هاي اساسي كشور(نام كشور، پرچم، زبان ، سرود و...)

14- تفاوت زبان ، لباس ، زندگي مردم در جاهاي مختلف

15-عيد نوروز ومراسم سال نو

حدود انتظارات مربوط به (پرورش ذوق هنري و درك زيبايي ها)

1.بيان  يا شرح زيبايي ها

2.پرداختن به كاردستي

3.شكل دادن به گل يا خمير

4.رنگ كردن اشياء و اجسام مختلف (اشياءسفالي ،سنگ و...)

5.نقاشي كردن (ازاد موضوعي )

6.رنگ اميزي و به دست اوردن رنگ هاي تازه

7.شركت در نمايش ها ي خلاق و اجراي نمايش هاي مختلف

8.خواندن ترانه و سرود همراه با نگهداري ريتم

9.حفظ اشعار موزون (متاسب با سن)

10.بيان و خلق داستان

11.شناخت رنگ ها

12.استفاده از ابزار ساده براي ايجاد صداي مطلوب

حدود انتظارات مربوط به (پرورش مهارت هاي زندگي )

 الف:حل مساله و تصميم گيري

1.نام بردن بعضي از  كارهاي روزانه

2.نام بردن تصميمات روزانه

4.نام بردن تصميماتي كه ديگران براي او مي گيرند

5.ارائه راه حل براي مشكلات روزمره

ب:ارتباطات بين فردي

1.رعايت قوانين در بازي ها ،فعاليت ها ومحيط هاي مختلف (خانه، خيابان، آ موزشگاه و...)

2.نام بردن فعاليت هايي كه به صورت گروهي انجام مي دهند.

ج- برقراري ارتباطات مؤثر

1.سلام واحوال پرسي كردن ،دست دادن با دوستان

2.تشكر كردن از ديگران

3.رعايت آداب اجتماعي (سلام وخداحافظي و رعايت سكوت در هنگام صحبت ديگران)

د-خود آگاهي وهمد لي :

1.شناخت اعضاي  ظاهري بدن و وظايف آنها (ناخن، لب، ابرو،مژه و..)

2.نام بردن اعضاي خانواده

3.شناخت بعضي از مسؤليت ها در قبال بدن خود

4.شناخت توانايي هاي خود در حال حاضر

[ یکشنبه هفتم فروردین 1390 ] [ 23:8 ] [ عدیل کوهی ]

40 پیشنهاد برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان

چرا فضای کلاس متشنج می شود،چگونه دانش آموزان را به مطالعه تشویق کنیم، چرا دانش آموزان برای درس آمادگی ندارند، چرا دانش آموزان درس نمی خوانند، چرا دانش اموزان رغبتی به درس ندارند، روشهای ایجاد انگیزه به تحصیل در دانش اموزان، ایجاد انگیزه توسط معلم در کلاس،تنوع در روشهای تدریس معلم،چه زمانی تشویق کنیم؟،روشهای موثر بودن تشویق معلم درکلاس،،نقش فعالیتهای پرورشی در ایجاد انگیزه دانش آموزان،

روشهای ایجاد انگیزه و رغبت دانش آموزان به درس ، کلاس و مدرسه توسط معلم


انگيزه به دو نوع دروني و بيروني قابل تقسيم است.

از انگيزه بيروني مي‌توان به تقويت‌كننده‌هايي چون پول، تائيد، محبت، احترام، نمره ،

واز تقويت‌كننده‌هاي دروني مي‌توان به رضايت خاطر و احساس خوب از يادگيري اشاره كرد.
آنچه كه بيشتر موجب رفتار خود‌جوش مي‌شود، انگيزه دروني است. هدف عمده فعاليت‌هاي پرورشي معلم يا مربي اين است كه دانش‌آموز به تدريج از انگيزه‌هاي بيروني به سمت انگيزه‌هاي دروني هدايت شود.
تفاوت اساسي افراد داراي انگيزه دروني با افراد داراي انگيزه بيروني اين است كه افراد با انگيزه دروني احساس كفايت بيشتري در خود دارند و كمتر به ديگران اجازه مي‌دهند كه محرك رفتارشان شوند. اين گروه از دانش‌آموزان، خود تعيين كننده رفتارها هستند و به خاطر كفايتي كه در خود احساس مي‌كنند، باور دارند كه مي‌توانند با رفتارشان بر محيط خود تأثير بگذارند.

 
اين گروه از دانش آموزان با انگيزه درون‌گرا، تصورشان اين است كه موفقيت و عدم موفقيت در تحصيل به خاطر نحوه رفتار صحيح يا غلط خودشان است.
اما برخلاف آنها، دانش‌آموزان باانگيزه برون‌گرا، احساس بي‌كفايتي يا كفايت كم داشته و همواره تصور مي‌كنند كه موفقيت آنها تحت تأثير عوامل محيطي نظير:
معلم و سوالات سخت است. اين گروه از دانش‌آموزان حتي اگر درس بخوانند، باز هم موفقيت چنداني نخواهند داشت. چرا كه اندك تلاش آنها به خاطر همان انگيزه‌هاي بيروني، همچون فرار از تنبيه يا كسب خواسته معلم است. اينان در صورت كسب موفقيت اندك هم آن را به شانس و تصادف نسبت مي‌دهند و نه به تلاش و استعداد خود.
اين دانش‌آموزان حتي اگر نيم‌نگاهي به موفقيت داشته باشند، آنقدر آن را صعب‌الوصول مي‌دانند كه دست به عمل نمي‌زنند، در نتيجه هرگز طعم موفقيت را نخواهند چشيد.
در حقيقت گام اول در برخورد با اين افراد چشاندن طعم موفقيت به آنها و درهم شكستن تصور منفي آنها در مورد دستيابي به موفقيت است. در اين صورت است كه «موفقيت»، «موفقيت» مي‌آورد.
از آنجايي كه انسان آمادگي دارد تا فعاليت‌ها و تصوراتش را تعميم دهد، موفقيت در يك درس منجر به موفقيت در دروس ديگر مي‌شود و اين موضوع در مورد دروس اصلي هر رشته مهم‌تر است.
درواقع، ضعف درسي در اين دروس منجر به بي‌علاقگي به تحصيل و گاهي حتي ترك تحصيل مي‌شود و البته عكس آن هم صادق است. به همين علت به معلمان دروس اصلي هر رشته توصيه مي‌شود، شرايط آموزشي و امتحاني را مطلوب نمايند و با ارزشيابي‌هاي مناسب فضاي كلاس را لذت‌بخش كنند.

 


به طوركلي به‌منظور افزايش انگيزه دانش‌آموزان و سوق دادن آنها به سمت دروني شدن انگيزه‌ها راهكارهاي زير توصيه مي‌شود:


1 - سعي كنيم اولويت تجربه‌هاي دانش‌آموزان براي آنها جالب باشد، احساس موفقيت اوليه اعتماد به نفس آنها را افزايش مي‌دهد. اين موضوع در مسابقات ورزشي نيز مشهود است.
2 - براي موفقيت دانش‌آموزان پاداش در نظر بگيريم. منتظر نباشيم تا افت تحصيلي اتفاق افتد و سپس موفقيت را تحسين كنيم.
3 - با احترام گذاشتن به تفاوت‌هاي فردي دانش‌آموزان، هرگز آنها را با يكديگر مقايسه نكنيم.
4 - دانش‌آموزان را در كلاس كمتر درگير مسائل عاطفي منفي نمائيم و نسبت به حساسيت‌هاي عاطفي آنان آشنا و در كاهش آن كوشا باشيم. سخت‌گيري و انضباط شديد، تبعيض، بيان قضاوت‌هاي منفي و خبرهاي ناخوشايند از جمله عواملي است كه موجب درگيري ذهني و كاهش علاقه به يادگيري مي‌شود.
5 - بلافاصله پس از آزمون يا پرسش كلاسي، دانش‌آموزان را از نتيجه كار آگاه كنيد.
6 - براي اينكه دانش‌آموز بداند، در طول تدريس به‌دنبال آموختن به چيزي باشد، بيان اهداف آموزشي مورد انتظار از او را در ابتداي درس فراموش نكنيم.
7 - چگونگي يادگيري و نحوه انجام كار براي دانش‌آموز مشخص شود.
8 - به‌منظور افزايش حس كفايت در دانش‌آموز از او بخواهيم مطالب ياد گرفته شده را به دوستان يا كلاس آموزش دهد.
9 - در مورد مشكلات درسي دانش‌آموز و ريشه‌يابي آن، با او تبادل نظر و گفت‌وگو كنيم.
10 - تشويق كلامي در كلاس، به صورت انفرادي بسيار حائز اهميت است.
11 - مطالب درسي را به ترتيب از ساده به دشوار مطرح كنيم.
12 - از بروز رقابت ناسالم در بين دانش‌آموزان پيشگيري شود.
13 - در فرآيند آموزش متكلم وحده نباشيم و يادگيرندگان را در يادگيري مشاركت دهيم.
14 - علاقه به دانش‌آموزان و تعلق خاطر و اهميت دادن به يكايك آنها، سطح انگيزه‌ها را افزايش مي‌دهد.
15 - آموزش را با «تهديد» پيش نبريم.
16 - براي دانش‌آموزان با انگيزه، خوراك علمي كافي داشته باشيم.
17 - با محول كردن مسئوليت به دانش‌آموزان كم توجه، آنان را به رفتارهاي مثبت هدايت و علل كم‌توجهي در آنها را بررسي كنيد.
18 - شيوه‌هاي تدريس را از سنتي به شيوه‌هاي روز تغيير داده و با استفاده از تكنولوژي آموزشي، حواس پنجگانه دانش‌آموزان را به كار گيريم.
19 - ميان درس كلاس و مسائل زندگي كه به وسيله همان درس قابل حل است، ارتباط برقرار كنيم.
20 - تدريس را با طرح مطالب و پرسش‌هاي جالب توجه آغاز كرده و با تحريك حس كنجكاوي، دانش‌آموزان را برانگيخته‌تر سازيم.
21 - به وضعيت جسماني دانش‌آموزان توجه كرده و علل جسمي بي‌توجهي و كاهش انگيزه آنان را بيابيم.
22 - محيط كلاس را با طراحي زيبا و مناسب، جذاب سازيم تا مانع بروز كسالت روحي شويم.
23 - با فرهنگ و تاريخچه زندگي افراد مدرسه يا محله‌اي كه در آن تدريس مي‌كنيم، آشنا شده و در طول تدريس از مثال‌هاي آشنا استفاده كنيم.
24 - به منظور اطلاع از نتيجه فعاليت درسي دانش‌آموزان و ارائه بازخورد به موقع و مناسب، تكاليف آنان را بلافاصله در جلسه بعدي ملاحظه و با رفع اشكالات، جنبه‌هاي مثبت را تشويق كنيد.
25 - در گرفتن آزمون و امتحان به قول خود عمل كنيم.
26 - زمان يادگيري بايد در حد توان دانش‌آموز باشد. براي تجديد قوا و انگيزه در ميان كلاس از وقت تفريح و استراحت غافل نشويم.
27 - دانش‌آموز را از ميزان پيشرفت خود آگاه سازيم تا بداند براي رسيدن به هدف چه گام‌هاي ديگري بردارد.
28 - به لحاظ اخلاقي و ايجاد انگيزه، هميشه خوش‌اخلاق و خوش‌رو باشيم.
29 - به منظور افزايش حس كفايت و مشاركت در ارائه دروس از نظرات دانش‌آموزان استفاده كنيم.
30 - مطمئن باشيم كه توجه دانش‌آموزان براي شروع تدريس آماده است.
31 - تمام مطالب دشوار را يكجا و در يك جلسه آموزش ندهيم.
32 - به خاطر داشته باشيم، توجه افراطي به دانش‌آموزان (قوي يا ضعيف) موجب متشنج شدن فضاي كلاس مي‌شود.
33 - دانش‌آموزان را به گروه‌هاي «خوب»، «بد» و «ضعيف» تقسيم‌بندي نكنيم.
34 - از ورود به موضوعات حاشيه‌اي كه منجر به انحراف توجه كلاس مي‌شود، بپرهيزيم.
35 - با ايجاد جلسات بحث و تحليل به دانش آموزان فرصت تفكر و اظهار نظر بدهيم.
36 - هرگز دانش‌آموزان را مجبور به انجام فعاليت‌هاي تحقيركننده نظير «جريمه» نكنيم.
37 - به افراد درون‌گرا، كمرو، مضطرب كه تمايلي به ابراز وجود ندارند، توجه كرده و با تقويت رفتارهاي مثبت، آنها را به مشاركت در بحث‌هاي كلاسي و كارهاي گروهي تشويق كنيم.
38 - در روش‌هاي تدريس، كنفرانس و سمينار را مد نظر قرار دهيم.
39 - تأكيد بر نمره، اضطراب دانش‌آموزان را افزايش مي‌دهد و مانع از توجه كامل به موضوع درس مي‌شود. اين دانش‌آموزان با وجود تلاش زياد از نمرات پاييني برخوردارند و به تدريج رابطه ميان تلاش و نتيجه را ناديده مي گيرند كه در نهايت منجر به از دست رفتن انگيزه خواهد شد.
40 - گاهي از تجربه‌هاي دوران تحصيل و شكست‌ها و موفقيت‌هاي خود براي دانش‌آموزان صحبت كنيد

 نقش انگيزش در يادگيري‌

    در چهارچوب كلاس درس، انگيزش به خصوصيات رفتاري نظير علاقه هشياري، توجه، تمركز و پشتكار اطلاق مي‌شود. اين جنبه‌هاي انگيزشي جنبه‌هايي هستند كه معلم مستقيماً در كلاس با آنها سروكار دارد.

اگر دانش آموزي به درس توجه نكند، به گفته‌ها و راهنمايي‌هاي معلم وقعي ننهد و تكاليف خود را انجام ندهد، بالطبع ياد دادن مطلب به او بسيار دشوار خواهد بود.

هم‌چنين مربيان آموزشي با خصوصيات انگيزشي درازمدت نيز سروكار دارند. براي مثال، معلم دبستان، نه تنها مي‌خواهد كه كودكان به درس كلاس توجه كنند، بلكه مايل است به آنان بياموزد كه در زندگي آينده خود نيز از خواندن لذت ببرد، همچنين معلم تاريخ نه تنها علاقمند است كه شاگردان درسهاي او را بياموزند، بلكه اميدوار است كه اين شاگردان در آينده نيز رويدادهاي اجتماعي و تاريخي را دنبال كنند.‌

حال بهتر است درباره اينكه چه عواملي سبب افزايش انگيزش در كلاس درس مي‌شوند و چگونه مي‌توان از اين عوامل در كلاس استفاده كرد سخن بگوييم. كاربرد اين عوامل معمولاً نيازي به دگرگون كردن برنامه كلاس ندارد و اغلب خود معلم در كلاس درس، از عهده آن برمي‌آيد.

 مهمترين اين عوامل عبارتند از:


1- استفاده از تشويق لفظي‌

در بسياري از موارد، حتي تشويق نقدي، به اندازه تشويق لفظي معلم در برانگيختن شاگرد مؤثر نيست. به كاربردن كلمات ساده‌اي نظير <خيلي خوب>، <عالي>، <آفرين> كه به دنبال پاسخ درست با رفتار مطلوب شاگرد مي‌آيند وسيله بسيار مؤثري در افزايش انگيزش شاگردان است. تشويق لفظي در حقيقت ساده‌ترين و طبيعي‌ترين وسيله بالابردن سطح انگيزش شاگردان است.


2- به كار بردن صحيح آزمون‌ها و نمرات در كلاس‌

در سالهاي اخير، عده زيادي در مورد اينكه آيا وادار كردن شاگرد به يادگيري براي گرفتن نمره، ارزش بالقوه‌اي دارد يا نه بحث بسيار كرده‌اند.

گروهي كه مخالف آزمون و نمره دادن‌‌اند، استدلال مي‌كنند كه آزمونها يادگيرنده را از مسير اصلي يادگيري منحرف مي‌كنند، باعث اضطراب او مي‌شوند، به ناكامي علايق او مي‌انجامند و نظام ارزشهاي او را به هم مي‌زنند.

به عقيده‌ اين گروه نمره دادن در معلم نيز تأثير نامطلوبي دارد، زيرا سبب مي‌شود كه معلم قضاوتهاي غيرعادلانه بسياري از خود نشان دهد كه صرفاً بر پايه نمره شاگرد بنا شده است. علاوه بر آن، نمره دادن باعث مي‌شود كه معلم روابط گرم و صميمانه خود را با شاگردان از دست بدهد. اين گروه هم‌چنين عقيده دارند كه شاگردان بالاخره به نامتغير بودن نمرات پي مي‌برند. يك بررسي نشان داده است كه نمرات دانشجويان پزشكي، با حذافت آنها در پزشكي رابطه‌اي ندارد شاگردان بالاخره مي‌‌فهمند كه نمره تأثيري در يادگيري ندارد، ولي مجبورند كه براي نمره درس بخوانند. بنابراين، تأثير نمره در انگيزش يادگيري زياد است، ولي يادگيري را از مسير مطلوب خود منحرف مي‌كند.‌

مدافعان سنجش و ارزشيابي، جواب مي‌دهند كه ارزشيابي و نمره دادن كه وسيله ارزشيابي است يك حقيقت غيرقابل اجتناب زندگي است، ما نمي‌توانيم ارزش و اهميت چيزي را بدون دادن نمره يا ارزشي به آن دريابيم و قدرداني كنيم. بعضي آزمايش‌ها نشان داده‌اند كه امتحانات متعدد سبب مي‌‌شود كه شاگرداني كه چندين بار امتحان داده‌اند انگيزش بالايي پيدا كنند و موفقيت تحصيلي بيشتري به دست آورند.

3-تقويت كنجكاوي، جستجوگري و تمايل به اكتشاف در شاگردان‌

محرك‌هايي كه تازه، پيچيده و شگفت‌انگيز باشند. ميزان انگيزش را در شاگردان بالا مي‌برند.

چنين محرك‌هايي باعث نوعي تعارض ذهني در شاگرد مي‌شوند كه نتيجه آن افزايش انگيزش براي رفع اين تعارض است براي مثال: شگفتي‌ در برابر مشاهده آزمايش انبساط اجسام براثر حوادث: گلوله‌اي فلزي از داخل يك حلقه فلزي مي‌گذرد، حال اگر گلوله را گرم كنيم، ديگر از حلقه نمي‌گذرد.‌

ايجاد شك و دودلي در اثر فعاليتهايي مانند اينكه از شاگردان بپرسيم آيا مجموع زواياي داخلي هرمي برابر 180 درجه است يانه؟

در همه اين موارد نوعي كنجكاوي ادراكي ايجاد مي‌شود. انگيزش تا زماني ادامه مي‌يابد كه يا تعارض حل شود يا شاگرد از به دست آوردن جواب خسته و نااميد شود. بنابراين، بايد در نظر داشت كه مسائل چنان مشكل نباشد كه شاگرد از به دست آوردن جواب نااميد شود.

4- انجام دادن كارهاي غيرمنتظره در كلاس‌

تغيير روش معمول و عادي معلم در كلاس ممكن است عاملي براي برانگيختن شاگردان باشد. مثلاً معلم مي‌تواند ناگهان پيشنهاد كند كه درس را در هواي آزاد و خارج از كلاس ادامه دهند.

5- استفاده از مطالب و اشياء آشنا در مثال زدن‌

وقتي پاي مثال زدن در ميان باشد، استفاده از مطالب و موضوعات آشنا به مراتب بهتر از مطالب نامأنوس و ناشناخته است. مثلاً اگر در مسائل حساب و هندسه از اسامي شاگردان كلاس استفاده شود، انگيزش و توجه بيشتر خواهد شد. هم‌چنين استفاده از اشياء موجود در كلاس يا در مدرسه، براي دادن مثالهائي از اجسام هندسي و غيره مطلوب‌تر از استفاده از اجسام ناآشنا است.

6‌- عرضه كاربرد مفاهيم و اصول در زمينه‌هاي غيرمنتظره‌

مثلاً اگر هدف تدريس مفاهيم عرضه و تقاضا در اقتصاد باشد، بهتر است كه ابتدا براي درك آن مفاهيم از مثالهاي آشنا (مثلاً عرضه و تقاضاي اتومبيل) استفاده كرد. ولي براي كاربرد آن مفاهيم، بهتر است‌

از زمينه‌هاي غيرعادي مثل عرضه و تقاضاي هواپيماهاي جنگي استفاده كرد. بايد شاگردان توجهشان بيشتر به موضوع جلب شود.

7- واداركردن يادگيرنده و كاربرد مطالب آموخته شده‌

اين كار سبب مي‌شود كه مطالب آموخته شده قبلي تقويت شوند بعلاوه در شاگردان اين انتظار بوجود مي‌آيد كه مطالبي كه آموخته است در ‌آينده مورد استفاده او قرار خواهد گرفت. بنابراين در يادگيري تنها آموختن مسائل جديد مطرح نيست.

بلكه مطالب آموخته شده قبلي نيز بايد در زمينه فعلي تكرار شوند تا دانش‌آموزان بتوانند آنها را بهتر به خاطر بسپارند.

8- استفاده از نمايش و بازي در آموزش مطالب درسي‌

بازيها و نمايش‌ها شاگردان را برمي‌ انگيزند. تعادل را افزايش مي‌دهند، تصاوير روشني از واقعيات زندگي در برابر شاگردان قرار مي‌دهند و سبب مي‌شوند كه شاگردان، خود در يادگيري مستقيماً شركت جويند بسياري از درس كلاسي را مي‌توان به صورت نمايش درآورد مثلاً براي آن كه شاگردان بياموزند كه يك سازمان چگونه اداره مي‌شود، مي‌توان آنها را به پستهاي مختلف اداري منصوب كرد و از آنان خواست تا به مدت يك ساعت، سازمان تشكيل شده را اداره كند.

9- ترتيب‌دادن شرايط محيط آموزش به نحوي كه براي شاگرد خوشايند باشد.

شركت شاگردان در يادگيري مطالب درسي بايد تقويت شود. عوامل يا حوادثي كه اين شركت كردن را ناخوشايند مي‌سازند بايد به حداقل كاهش يابند.

برخي از عوامل ناخوشايند عبارتند از:

ناراحتي جسمي ناشي از نشستن در كلاس به مدت طولاني يا دشواري ديدن تخته سياه.

ناكامي ناشي از ناتواني در دريافت تقويت از معلم در برابر انجام دادن رفتار مطلوب سنجيدن معلومات شاگردان در مورد مطالبي كه قبلاً به آنان آموخته نشده است.

سعي در تدريس مطالبي كه بالاتر از سطح درك و استعداد شاگردان باشد.

نبودن بازخوردهاي به موقع در كلاس.

شركت كردن شاگرد در كلاسي كه شاگردان آن از نظر استعداد، در سطح پايين‌تري قرار دارند.

10- درك روابط قدرت بين معلم و شاگرد و استفاده صحيح از قدرت موجود معلم براي جهت دادن به انگيزش شاگردان‌

قدرت اجتماعي مي‌تواند به شكلهاي قدرت پاداش دادن، قدرت اجرائي، قدرت قانوني، قدرت سرمشق بودن و قدرت تخصص و كارائي خودنمايي كند.

منظور از قدرت پاداش، داشتن قدرت كنترل در پاداش دادن به ديگران است اين قدرت را مي‌توان در روابط بين رئيس و مرئوس، شاگرد و معلم، پدر و مادر و فرزندان مشاهده كرد، در تمام اين موارد، يك شخص مي‌تواند اشخاص ديگر را با اضافه حقوق، نمره و با صحبت پاداش دهد.

قدرت اجرائي در حقيقت همان قدرت تنبيه است و قدرت قانوني مبتني بر قوانين، مقررات و رسوم اجتماعي است كه براساس آنها به فردي امكان مي‌دهد تا بر رفتار اشخاص ديگر نظارت كند.

تجزيه و تحليل اين قدرتها نشان مي‌دهد كه فرد مي‌‌تواند با استفاده از قدرت سرمشق رفتار شاگردان را تحت تأثير قرار دهد.
شناخت روابط قدرت در كلاس به معلم امكان مي‌دهد تا با استفاده صحيح و به موقع از قدرتهاي خود، انگيزش شاگردان را در جهت مطلوب موردنظر هدايت كند. مثلاً اطلاع دقيق و عميق معلم از موضوع درسي نقش مهمي در بالابودن انگيزش شاگردان در كلاس دارد زيرا كمبود معلومات معلم سبب مي‌شود كه شاگردان باهوش چنين كمبودي را به سرعت دريابند و ديگر توجه لازم به درس نكنند.
هم‌چنين استفاده از تشويق‌هاي به جا و مناسب اعم از لفظي يا غيرلفظي، وسيله‌ي مناسبي براي بالابردن انگيزش درسي شاگردان است

تأثير انگيزش در آموزش و پرورش و کلاس درس، پیشنهاداتی به معلمان

معلمان و مربياني كه وظيفه تعليم و تربيت را به عهد‌ه د‌ارند‌، براي آنكه بتوانند‌ وظيفه خود‌ را انجام د‌هند‌ و رغبت به ياد‌گيري بيشتر را د‌ر شاگرد‌ان به وجود‌ آورند‌، بايد‌ بد‌انند‌ كه چگونه مي‌توانند‌ د‌ر اجراي اين منظور از عامل انگيزش بهره گيرند‌. البته، براي ايجاد‌ انگيزش عوامل گوناگوني وجود‌ د‌ارند‌ كه مهم‌ترين و كارسازترين آنها را د‌ر ايجاد‌ انگيزش تحصيلي به اختصار بيان مي‌كنيم.

1ـ تشويق زباني: گاهي تشويق لفظي معلم مانند‌ احسنت، آفرين و بسيار خوب، از هر شيوه انگيزشي د‌يگر مؤثرتر است. تشويق‌هاي زباني د‌ر شاگرد‌ان خرد‌سال تأثير بيشتري د‌ارند‌ بد‌ين جهت، معلمان بايد‌ از به كار برد‌ن الفاظ د‌رشت، برخورد‌ كنند‌ه و ركيك خود‌د‌اري كنند‌ و به گفته سعد‌ي زمزمة محبت‌ساز كنند‌ و محيط امن و رضا به وجود‌ آورند‌.

2ـ كاربرد‌ آزمون و نمره: بعضي از معلمان بي‌آنكه به ياد‌گيري و د‌رك مطلب از سوي شاگرد‌ان توجهي د‌اشته باشند‌، پي د‌ر پي د‌رس مي‌د‌هند‌ و د‌ربارة د‌رس‌هاي گذشته هيچ‌گونه پرسشي نمي‌كنند‌. روان‌شناسان معتقد‌ند‌ كه با اين روش، انگيزه‌هاي لازم د‌ر شاگرد‌ان پد‌يد‌ نمي‌آيد‌. اما اگر معلم بتواند‌ هر د‌و هفته يكبار از د‌رس‌هاي د‌اد‌ه شد‌ه امتحان كند‌ و نمره‌هاي آنها را به نحوي د‌ر آزمون‌هاي پاياني د‌خالت د‌هد‌، تهد‌يد‌ها د‌ر تمركز حواس شاگرد‌ان اختلال به وجود‌ مي‌آورد‌ و آنان را بيشتر به فكر تقلب مي‌اند‌ازد‌ تا آموختن د‌رس.

3ـ انگيزش حسن كنجكاوي: يكي د‌يگر از راه‌هاي ايجاد‌ انگيزش، تحريك حس كنجكاوي شاگرد‌ان است. اگر معلم بتواند‌ ضمن د‌رس مسائل مربوطه را مطرح كند‌ يا طرح‌هايي را ارائه د‌هد‌ كه نياز به د‌انش و بينش د‌اشته باشد‌، آن‌چنان كه شاگرد‌ان را براي يافتن پاسخ به تلاش و كوشش فكري واد‌ارد‌، اين امر بي‌شك آنان را به د‌انستن و آموختن بيشتر علاقه‌مند‌ مي‌سازد‌، زيرا يكي از ويژگي‌هاي يك انسان سالم و اميد‌وار به زند‌گي، يافتن پاسخ‌هاي د‌رست براي مسائل و معماهايي است كه د‌ر برابر او قرار مي‌گيرند‌.

4ـ اهميت شبيه‌سازي و بازي: وقتي د‌رس با تفريح و بازي همراه باشد‌، شاگرد‌ان به آموختن آن علاقه بيشتري پيد‌ا مي‌كنند‌. بازي‌ها و شبيه‌سازي‌ها از آن جهت د‌اراي اثر انگيزش هستند‌ كه هم اطلاعات ياد‌گيرند‌گان را با واقعيات محيط تطابق مي‌د‌هند‌ و هم تصويرهاي روشني از زند‌گي واقعي عرضه مي‌كنند‌ و شاگرد‌ان را به‌طور مستقيم با جريان‌ها و مسائل ياد‌گيري روبرو مي‌سازند‌. به تجربه ثابت شد‌ه است كه وقتي ياد‌گيرند‌گان مطالب د‌رسي را د‌ر ارتباط با مسائل و پيشرفت‌هاي زند‌گي بيينند‌ و آنها را سود‌مند‌ تشخيص د‌هند‌، به آموختن آنها د‌لبستگي بيشتري پيد‌ا مي‌كنند‌.

5 ـ علاقه معلم به د‌رس: علاقه امري مسري است. وقتي شاگرد‌ان ببينند‌ كه معلم خود‌ تا چه حد‌ به موضوع د‌رس و پيشرفت د‌ر آن اهميت مي‌د‌هد‌، همين امر سبب مي‌شود‌ كه شاگرد‌ان نيز د‌رس را جد‌ي بگيرند‌ و براي آموختن و تسلط د‌ر آن كوشش بيشتري به كار برند‌، اما اگر ملاحظه كنند‌ كه معلم به د‌رس چند‌ان علاقه و توجهي ند‌ارد‌ يا از روي خستگي و بي‌ميلي به تد‌ريس مي‌پرد‌ازد‌ و شاگرد‌اني كه د‌رس را آموخته با نياموخته‌اند‌، د‌ر نظر او يكسانند‌ آنها نيز به د‌رس بي‌اعتنا مي‌شوند‌. البته پيشرفت‌هاي تحصيلي د‌رچنين وضعي بسيار كند‌ و ناچيز خواهد‌ بود‌.
6ـ اتاق د‌رس د‌ل‌انگيز: كلاسي كه از نظر وسعت، آسايش، نور و تهويه خوب و متناسب باشد‌ بيشتر رغبت شاگرد‌ان را براي حضور مرتب د‌ر كلاس برمي‌انگيزد‌، به ويژه اگر از نظر رواني هم از شرايط لازم برخورد‌ار باشد ، همچنين معلم و سرپرستان مد‌رسه بايد‌ مراقب امنيت بد‌ني و رواني شاگرد‌ان باشند‌. بد‌ين معني كه اجازه ند‌هند‌ شاگرد‌ان زورگو و زيرد‌ست آزار امنيت رواني شاگرد‌ان ضعيفتر را د‌چار مخاطره سازند‌. به علاوه كلاس هر د‌رس بايد‌ د‌ر حد‌ امكان د‌اراي تجهيزات مورد‌ نياز باشد‌. براي نمونه، د‌ر كلاس معلم جغرافيا بايد‌ افزون بر نقشه جهان‌نما، نقشه كشوري كه د‌رس د‌اد‌ه مي‌شود‌ وجود‌ د‌اشته باشد‌.

7ـ تأثير مسابقه: مسابقه نيز يكي د‌يگر از انگيزه‌هاي آموزشي است. وقتي معلم مي‌خواهد‌ بد‌اند‌ كه كد‌اميك از شاگرد‌ان او د‌ر د‌رس معيني بهترين است، ميان شاگرد‌ان مسابقه برگزار مي‌كند‌. البته بايد‌ توجه د‌اشت همان‌گونه كه د‌ر وزنه‌برد‌اري، هم وزن‌ها با هم مسابقه مي‌د‌هند‌، د‌ر موضوع‌هاي علمي نيز نمي‌توان شاگرد‌ان كم‌هوش را با نيزهوشان به مسابقه واد‌اشت. مسابقه‌هاي ناهمگون نه تنها انگيزة ياد‌گيري پد‌يد‌ نمي‌آورند‌، بلكه شاگرد‌ان كم استعد‌اد‌ را از د‌رس و مد‌رسه سرخورد‌ه و نااميد‌ مي‌سازند‌. روان‌شناسان معتقد‌ند‌ كه اگر بنا باشد‌ ميان شاگرد‌ان مسابقه‌اي برگزار شود‌، بايد‌ شاگرد‌ان هم استعد‌اد‌ را به مسابقه واد‌اشت، ولي بهترين مسابقه آن است كه هر شاگرد‌ با خود‌ش مسابقه بد‌هد‌.بد‌ين معني كه بكوشد‌ پيشرفت‌هاي د‌رسي او هر هفته بهتر از هفته گذشته باشد‌. ‌

8 ـ د‌ريافت جايزه: گروهي از شاگرد‌ان براي د‌ريافت جايزه به كار و پيشرفت‌هاي تحصيلي علاقه نشان مي‌د‌هند‌. ليونور د‌رويل معتقد‌ است: «اگر به شاگرد‌ي كه د‌ر كارش پيشرف كرد‌ه است جايزه بد‌هيم، شاگرد‌ان د‌يگر را به‌طور غيرمستقيم به كارشان د‌لبسته كرد‌ه‌ايم.

شاگرد‌ان هرچه بيشتر به د‌ريافت جايزه علاقه د‌اشته باشند‌، كوشش زياد‌تري براي اصلاح و پيشرفت تحصيلي به خرج مي‌د‌هند‌. جايزه گرچه د‌اعيه مؤثري براي كار و فعاليت است، اما بايد‌ جانب احتياط را رعايت كرد‌. پد‌ر و ماد‌ر يا معلمي كه براي كار كود‌كان پيوسته به جايزه متوسل مي‌شوند‌، د‌ر واقع به آنان رشوه مي‌د‌هند‌. د‌ر اينجا خطري كه ممكن است پيش بيايد‌، اين است كه كود‌كان عاد‌ت كنند‌ هر وقت جايزه‌اي د‌ر كار باشد‌، بايد‌ به فعاليت بپرد‌ازند‌ و آنگاه كه جايزه‌اي وجود‌ ند‌ارد‌، سستي و تنبلي پيشه كنند‌. به اين جهت شايسته است كه د‌اعيه‌هاي د‌يگري را به كار برند‌.»

9ـ پرهيز از  تبعیض: يكي از عواملي كه موجب د‌لسرد‌ي و بي‌علاقگي د‌ر امر تحصيل مي‌شود‌، تبعيضي است كه معلم نسبت به شاگرد‌ان مختلف روا مي‌د‌ارد‌. وقتي شاگرد‌ان ببينند‌ كه معلم با آنان رفتاري يكسان ند‌ارد‌ و بعضي را بر بعضي د‌يگر ترجيح مي‌د‌هد‌، نسبت به او سوءظن پيد‌ا مي‌كنند‌ و د‌ر نتيجه به د‌رس او نيز بي‌علاقه مي‌شوند‌.

معلم ورزيد‌ه و كارد‌ان هرگز اين احساس را د‌ر شاگرد‌ان خود‌ به وجود‌ نمي‌آورد‌ كه او فرزند‌ان طبقه‌هاي اجتماعي بالا را برتر و از فرزند‌ان طبقه‌هاي پايين مي‌د‌اند‌، بلكه مي‌كوشد‌ نشان د‌هد‌ كه د‌ر كلاس براي او فرزند‌ان سرمايه‌د‌اران، د‌ولتمرد‌ان و كارگران يكسانند‌. فقط كساني د‌ر نزد‌ او گرامي‌ترند‌ كه وظيفه‌شناس‌تر و مسئول‌ترند‌ و د‌ر نتيجه از امتياز و احترام بيشتري برخورد‌ار مي‌شوند‌.

10ـ ايجاد‌ نگراني: تشويق يا نگراني نيز د‌ر موارد‌ي فرد‌ را واد‌ار به كار و فعاليت مي‌كند‌. اگر شاگرد‌ از نمرة بد‌ يا مرد‌ود‌ شد‌ن د‌ر امتحان پاياني بيمي به خود‌ راه ند‌هد‌، به د‌رس خواند‌ن و ياد‌گيري نمي‌پرد‌ازد‌، اما نگراني بيش از حد‌ هم موجب اختلال د‌ر تمركز اند‌يشه و حواس مي‌شود‌ و شاگرد‌ را از پيشرفت‌هاي تحصيلي باز مي‌د‌ارد‌ و د‌ر نتيجه او را از د‌رس و مد‌رسه بيزار مي‌كند‌. بنابراين، نگراني و د‌لواپسي اگر بد‌ان حد‌ و ميزاني برسد‌ كه شاگرد‌ را به كار و كوشش واد‌ار مي‌كند‌، انگيزه‌اي ارزند‌ه و سود‌مند‌ است، اما اگر سبب اضطراب خاطر و اختلال فكر شود‌، معلم بايد‌ د‌ر تسكين آن بكوشد‌ و به راه‌هاي مختلف شاگرد‌ان را از نگراني امتحان و نمره بيرون آورد‌.

11ـ تغيير به عنوان پيشرفت: اگر شاگرد‌ اعتقاد‌ پيد‌ا كند‌ كه تغيير و تحول نشانه پيشرفت و تكامل است، آن وقت مي‌كوشد‌ كه خود‌ را از حالت ايستايي و توقف د‌ر جهالت و ناد‌اني خارج سازد‌ و با آموختن مطالب و راه و روش هاي جد‌يد‌ خود‌ را با د‌گرگوني‌هاي محيط سازگار كند‌. اگر نتوان چنين فكري را د‌ر ذهن شاگرد‌ به وجود‌ آورد‌، نمي‌توان از او انتظار د‌اشت كه براي تغيير و ياد‌گيري و بهبود‌ وضع خود‌ كوشش پي‌گيري به كار برد‌، اما گاهي مي‌توان با توسل به آيه‌ها و حد‌يث‌هاي د‌يني و اشاره به خواست و اراد‌ه خد‌اوند‌ به تحقق چنين هد‌في د‌ست يافت.

12ـ ارتباط د‌رس با زند‌گي: معلم د‌ر همان جلسه نخست بايد‌ به بيان اهميت و اعتبار د‌رس خود‌ بپرد‌ازد‌ و فرا گرفتن د‌رس و حل مسائل زند‌گي را به هم ارتباط د‌هد‌. براي مثال، د‌رس حساب و رياضي را، نه تنها يك د‌انش مهم به شمار آورد‌، بلكه د‌انستن آنها را، هم د‌ر مسائل روزانه زند‌گي و هم د‌ر محاسبه‌هاي علمي و ياري به پيشرفت د‌ر علوم د‌يگر، ياد‌آور شود‌.

 

 

مطلب مرتبط: روشهای یادگیری مطالب

_مقاله تاثیر سنجش پایانی بر انگیزه یادگیری توسط گروه اصلاح سنجش انگلستان ، مفید جهت مطالعه معلمان و مدیران مدارس

www.zibaweb.com

سایرمطالب مرتبط با آموزش و پرورش ،معلمین،مشاوران، کلاس درس ، روش های تدریس و مدیریت

_صفحه اصلی سایت زیبا وبwww.zibaweb.com  

 

 

[ یکشنبه هفتم فروردین 1390 ] [ 23:7 ] [ عدیل کوهی ]

رویکردی های نو در سنجش و ارزشیابی

       چرا ما نتوانسته ایم یک سیستم ارزشیابی مناسب طراحی کنیم ،در حالی که دانش آموزان  ما در طول عمر تحصیلی خود « امتحان دادن » را پیش از هر کار دیگری تجربه کرده اند . به واقع لازم است مطالعه گسترده ای صورت گیرد تا بتوان سیستم ارزشیابی معتبر را جایگزین نظام ارزشیابی سنتی کرد.

- ارزشیابی و سنجش در روشهای سنتی ،دانش آموزان را در جهت ارائه پاسخهای صحیح از پیش تعین شده به کار وا می دارد

- ارزشیابی سنتی باعث ایجاد فاصله بین آموخته ها و واقعیتهای زندگی دانش آموز می شود

- آزمونهای سنتی  به مجموعه های تضنعی غیر مستقیم و سوالات روشن «رفتاری »

روی می آورند که به سهولت قابل اندازه گیری اند.

-         ازمونهای سنتی به دلیل ساختار خود به خواست و نیاز افرادی غیر از آزمون شونده پاسخ می دهند و اغلب به رتبه بندی کردن دانش آموزان می اندیشند . روش آنها بر نقاط ضعف آزمون شونده تأکید دارد و در مورد پیشرفت دانش آموز حساس نیست.(ویگنیز1993wiggins).

در حالی که ما نیازمند سیستم هایی از سنجش و ارزیابی هستیم که به هر دانش آموز  به دیده ی حرمت نگاه کند ، باز خوردی مثبت و تکالیفی  رشد دهنده به او ( دانش
آموز ) ارائه کند و باور داشته باشید که هر دانش آموز قابلیت رشد و پشرفت مدام را دارد .

    سنجش و ارزشیابی معتبر دانش آموز را بر می انگیزد تا بیاموزد که چگونه یاد بگیرد . در چنین رویکردی یاد گیرنده ، فردی فعال ، ریسک پذیر و از تدریس به طور دائم بهره می گیرند . در این فرایند شایستگی فرد رشد می یابد و اعتماد به نفس او افزایش پیدا می کند .

    در این صورت است که ارزشیابی پویا و رشد دهنده می شود . که همواره در فرایند آموزش جاری است و این معنای ارزشیابی « رشد دهنده » « پویا » و « مستمر » است.

    اصطلاح سنجش را بیشتر به معنی آزمودن و امتحان گرفتن به کار گرفته ایم و از اصطلاح « ارزشیابی » به معنای داوری در مورد نتایج سنجش دانش آموزی استفاده کرده ایم . به عنوان مثال ؛

مواجه کردن دانش آموز ====> آزمون

نمره دادن معلم به دانش آموز ====> سنجش یا آموزش

قضاوت درباره ی نتایج آن =====>  ارزشیابی

   « ارزشیابی یک فرایند نظام یافته ( سیستماتیک ) برای جمع آوری ، تحلیل و تفسیر اطلاعات است تا تعیین شود که آیا هدف های مورد نظر تحقق یافته اند یا در حال تحقق یافتن هستند و به چه میزانی »  ( گی – 1991 )

انواع ارزشیابی :

    دامنه ارزشیابی از یک طرف آزمون های استاندارد و پایانی است ، که طی آن اطلاعات تحت شرایط یکسان و از پیش تعیین شده ای از دانش آموز جمع آوری می شود .

    از طرف دیگر آزمون های سازنده و رشد دهنده ای است که در آن معلم به طور مستمر طی فعالیت های یکسان یا  متفاوت اطلاعات از دانش آموزان جمع آوری می کند.

   در ارزشیابی پایانی ، اطلاعات معلم از دانش آموز طی فعالیت های شخصی و یکسان و کنترل شده عمدتآً به صورت کتبی ( مداد – کاغذی ) انجام می شود . این اطلاعات مبنای قضاوت و ارزشیابی معلم به صورت نمره یا رتبه ( در حد انتظار – نزدیک به انتظار – احتیاج به تلاش بیشتر ) گزارش و در کارنامه دانش آموز ثبت می شود .

نتایج آن نقشی در برنامه ریزی درسی معلم ندارد ، زیرا معلم فرصت تصمیم گیری در جهت اصلاح و بهبود برنامه تدریس خود را ندارد .

اما اگر امتحان به طور مستمر انجام شود ، معلّم بر اساس تفسیر نتایج آن می تواند در مورد قدم بعدی خود تصمیم گیری کند . این شیوه ارزشیابی ( مستمر) به معلّم امکان اصلاح  و تعدیل برنامه ی تدریس او را می دهد . بنابراین ، هم برای معلّم و هم برای دانش آموز سازنده و رشد دهنده است .

   بنابراین با نگاهی عمیق می توان چنین استنباط کرد که :

   « هدف ارزشیابی خدمت به آموزش است ، نه در کمین نشستن . برای غافلگیر کردن دانش آموز و محک زدن او با معیار آن چه «نمی داند » فرهنگ موفقیت را می توان با کاربرد روش صحیح در آموزش و ارزشیابی بر فضای کلاس غالب کرد .»

ویژگیهای ارزشیابی مستمر:

  مشخصه ی اصلی سنجش پویا و رشد دهنده این است که به معلّم اطلاعات مستند و معتبری می دهد تا بر اساس آن اطلاعات بتواند مرحله ی بعدی تدریس خود را طراحی کند . برای هر دانش آموز قابلیت رشد و پیشرفت قایل است و برای آموزش هر دانش آموز برنامه خاصی را طراحی می کند.

از نتایج این سنجش برای مقایسه یا نمره دادن به دانش آموز استفاده نمی شود . امروزه این شیوه سنجش که تفاوت های فردی دانش آموزان را می پزیرد و به قابلیت رشد هر یک اعتقاد دارد ،در نظام های پیشرفته آموزشی مورد توجه قرار گرفته و نقطه ی عطف ارزشیابی معتبر شده است .

   در سنجش و ارزشیابی رشد دهنده ،استفاده از نتایج ارزشیابی حداقل به اندازه جمع آوری آن ها اهمیت دارد . هر چه دانش آموزان بیشتر در فرایند آموزشی سهیم شوند بهتر و بیشتر می توانند آموخته های خود را در ابعاد مختلف گسترش دهند یا بهبود بخشند. به عبارتی دیگر شیوه ی آموختن را بهتر یاد می گیرند .

استفاده از فهرست مشاهدات و نمونه فهرست مشاهدات :

   استفاده از فهرست مشاهدات ، روش ساده و سریعی است که از طریق آن معلم می تواند دانش آموز را در بسیاری از هدف های آموزشی که در آزمون های پایانی امکان پذیر نیست ، ارزیابی کند . و از نتایج آن در جهت بهبود فرایند آموزش دانش آموزان استفاده کند .

  مرور فهرست ارزشیابی به معلم امکان می دهد تا نقاط ضعف مشترک دانش آموزان را در یابد .

   با مقایسه ی فهرست مشاهدات یک دانش آموز در زمان های مختلف ، معلم به خوبی در می یابد که او در چه مواردی رشد کرده است و در چه مواردی به تلاش بیشتر نیاز دارد .

   هیچ الگوی مشخص برای تنظیم فهرست مشاهدات معلم از فعالیت های دانش آموزان وجود ندارد . مهم این است که معلم به واقع در حدود انتظارات خود از دانش آموز حین انجام یک فعالیت معین ، آگاه باشد و فهرست را به هر شکلی که مایل است تنظیم کند .

نمونه فهرست مشاهدات ( ارزشیابی مهارت های دانش آموزان در زمان آموزی )

    روش کار : معلم تعداد محدودی هدف آموزشی را در فعالیت یا هدف های مورد نظر تعیین می کند . و در ردیف های بالای جدول می نویسد . ( افراد کلاس را به طور تصادفی ارزشیابی می کند )

درس : بخوانیم و بنویسیم                 موضوع : گل                     زمان : اسفند ماه                   کلاس :اول ابتدایی

علایم قراردادی :      +:عالی         √ : خوب یا متوسط        o: نیازمند تلاش

نام دانش آموز

نگرش1

نگرش2

نگرش3

نگرش4

نگرش 5

نگرش6

نظر معلم

میلاد

ü      

ü      

ü      

ü      

O    

ü      

 

مسعود

     +

ü      

ü      

    +

ü      

     +

 

یوسف

ü      

ü      

O    

O    

ü      

ü      

 

مبین

     +

ü      

    +

ü      

     +

     +

 

مهرداد

ü      

     +

ü      

     +

ü      

ü      

 

محسن

     +

ü      

O    

ü      

ü      

O     

 

 

چگونگی ارزشیابی براساس فهرست مشاهدات :

    معیار ارزشیابی وابسته به دانش آموزان ( دانش آموز – محور ) براساس ارزشیابی کیفی عملکرد هر دانش آموز از طریق مقایسه وضعیت قبلی و فعلی خود او انجام می شود .

   بنابراین آخرین قضاوت خود را که طبیعتآً بهترین آن هاست ملاک قضاوت قرار دهید و در صورتی که مشاهدات شما روند مشخص را در پیشرفت دانش آموز نشان نمی دهد ، براساس میانگین ارزشیابی های کیفی خود قضاوت کنید .

پروژه ، استفاده از پروژه ،مزایای استفاده از پروژه چیست؟

    پروژه ی دانش آموزی به فعالیت هایی گفته می شود که بر اساس هدف های برنامه درسی طراحی و تا حدی پیچیده تر از تکالیف معمولی است و دانش آموزان به طور انفرادی یا گروهی آن را انجام می دهند .

     تعیین موضوع و هدف از روش های پروژه ،می تواند فعالیت هایی برای دانش آموزان فراهم کند تا مهارت های بهتر زندگی کردن و توانایی برخورد با مسائل زندگی را کسب کند . برای اینکه این فعالیت ها به نتایج با ارزش خود برسند باید :

اولاً در مسیر صحیح هدایت شوند یعنی شناخت مسئله ،ارائه طرح ، تهیه گزارش و ارائه آن ، و ارزشیابی مستمر در حین انجام پروژه .

ثانیاً فرایند کار به درستی ارزشیابی شود .

ثالثاً باز خود ارزشیابی به دانش آموز ،سازنده و در جهت پیشرفت و رشد او باشد .

    امّا وارد کردن «پروژه» در برنامه ی درسی دانش آموزان به خوبی می تواند خصلت جستجوگری و کنجکاوی دانش آموزان را ارضا کند و به معلّم فرصت می دهد تا با پذیرش تفاوت های فردی دانش آموز ، برای آنان فرصت مناسب ابراز وجود فراهم کند و اعتماد به نفس را در آنان رشد دهد . 

مزایای استفاده از پروژه و تلفیق آن در برنامه ی درسی می تواند :

-         فرصت تعادل و همکاری مثبت را در بین افراد در کلاس افزایش دهد

-         اعتماد به نفس را در دانش آموزان مشکل دار ( تکالیف و امتحان های کتبی ) افزایش یابد .

-         به دانش آموز فرست میدهد تا با انتخاب آزاد زمینه فعالیت ، استعداد خویش را شکوفا کند .

-         به معلم این امکان را می آید تا در ارزیابی ، تفاوت های فردی دانش آموزان را در نظر بگیرند .

-         دانش آموز در هنگام ارائه گزارش خود در کلاس مهارت نقادی و نقد پذیری را تجربه کنند .

-         از طریق پژوهش مهارت حل مسئله ، انگیزه ی یادگیری در دانش آموزان تقویت می گردد .

-         آموزش مبتنی بر پروژه می تواند تعمیق یادگیری را افزایش دهد . درک مفاهیم و اصول و توسعه مهارت های پیچیده در حل مسائل را بهبود بخشد و دانش آموزان با کمک یکدیگر اطلاعات کسب شده را با یک محصول کیفی عرضه نمایند .

چگونگی  انتخاب موضوع پروژه برای دانش آموزان و راهنمایی معلّم .

    پروژه به دانش آموزان حق انتخاب می دهد . تشویق دانش آموزان به استفاده از این حق انتخاب ، آنان را با اتخاذ تصمیم های مسئولانه آشنا می کند و توانایی تصمیم گیری را در آنان پرورش می دهد .

     در این میان نقش معلّم به عنوان مشاور یا تسهیل کننده به خوبی خود رانشان می دهد .

   معلم می تواند از موضوع پروژه به نفع آموزش دانش آموزان استفاده کند و به جای آنان که حاصل کار دیگران را به دانش آموزان انتقال دهد ، برای آنان شرایطی فراهم کند تا خود تجربه کنند که آن مفاهیم چگونه تولید شده اند .

    موضوع پروژه می تواند توسط دانش آموز یا گروه های دانش آموزان و مشورت معلّم و دانش آموز انتخاب شود . درهر صورت مهّم این است که دانش آموزان و معلم هر دو از هدف پروژه کاملاً آگاه باشند ، به طوری که معلم بتواند انتظارات خود از دانش آموز را قبل از شروع به کار او ، فهرست کند . سپس دانش آموزان مراحل کار خود را مشخص کند .

ارزشیابی پروژه ی دانش آموزان .

1-   مطلع ساختن دانش آموزان از حدود انتظارات خود از انجام پروژه ی آنان

2-   اهداف و روند پروژه را به اطلاع والدین رساندن

3-   دانش آموزان برنامه کاری خود را مشخص و زمانی را تایید معلم برای ارائه گزارش اعلام نمودن .

4-   زمان مقرر حدود 5 الی 10 دقیقه برای هر دانش آموز یا گروه مشخص تا گزارش کار خود را ارائه کند .

5-   بر اساس فهرست انتظارات خود و با نظر دانش آموزان ، آنان را قضاوت کنید یاری خواستن از آنان در قضاوت کردن در مورد ارائه گزارش دانش آموزان نه تنها توان قضاوت و داوری ، بلکه اعتماد به نفس را در آنان افزایش می دهد.

پوشه کارنما چیست ؟ (1)

    یک پوشه ی کارنما مانند یک جورچین ( پازل ) ، مجموعه ی قطعاتی از کارهای دانش آموزان است که با اتصال آن ها می توان تصویر کامل و روشن تری از دانش آموزان به عنوان یک یادگیرنده مادام العمر به نمایش گذاشت .

   پوشه می تواند شامل فهرست های ارزشیابی معلم ، گزارش کارهای دانش آموز، یادداشت های معلم ، گزارش های  گردش های علمی و کارهای عملی و پروژه های دانش آموز باشد .

   پوشه بیش از آن ها که قطعاتی اند از کارهای دانش آموزان باشد که بی هدف جمع آوری شده است ، مجموعه ای مشخص ، هدف دار و اگاهانه ی دانش آموز است که به او امکان می دهد تا توانایی های خود را از جهات مختلف به نمایش بگذارند .  (1)«پوشه » یا «پوشه ی کار نما » فارسی شده ی واژه ی portfolio است .

چرا باید از پوشه کار استفاده کنیم ؟

1-   دانش آموز از طریق ارائه کار خود از طریق پوشه ، فرصت پیدا می کند تامیزان توانایی ها و دانش خود را مستند سازد .

2-   پوشه کار دانش آموز به او امکان می دهد تا شاهد رشد و پیشرفت خود باشد و اعتماد به نفس او را افزایش می دهد .

3-   پوشه فرصت شناخت و اصلاح اشتباهات را به دانش آموز می دهد ، این کار توان ریسک کردن ، نهراسیدن از اشتباه ،جرأت پذیرش اشتباه و اصلاح آن را به او می دهد و به این ترتیب دانش آموز را در فرایند آموزش خود سهیم می سازد .

4-   پوشه به دانش آموز فرصت می دهد تا بین آموخته های قبلی و جدید ارتباط برقرار می کند .

5-   پوشه ی دانش آموز ابزاری برای تعامل با هم کلاسی ها ،معلّمان و والدین است

6-   به معلّم امکان می دهد تا با اطمینان بیشتر و بر اساس دلایل مستند در مورد دانش آموز قضاوت کند .

7-   به والدین امکان می دهد تا در جریان پیشرفت فرزندشان قرار گیرند ، نقاط قوت و ضعف او را بشناسند .

چه چیزهایی را باید در پوشه بگذاریم؟   

    در سال های اول و دوم ابتدایی تصمیم در مورد آن چه در پوشه ی دانش آموز گذاشته می شود ، با معلّم است ولی دانش آموز از دلیل انتخاب معلّم باید آگاه باشد .

1-   تکالیف انفرادی و گروهی .

2-   برگه های کتبی (مداد کاغذی ).

3-   تکالیف گروهی در مدرسه .

4-   گزارش های علمی .

5-   نمونه ی کارهای هنری ، حاصل کارهای پروژه ای .

6-   یادداشت ها، فهرست های ارزشیابی معلّم از دانش آموز .

به عنوان نمونه : زبان آموزی در کلاس اول :

    توانایی دانش آموز را در خواندن از طریق ضبط آن روی نوار صوتی ثبت کنید . پس از گذشت چند ماه ، دوباره توانایی او را در خواندن روی همان نوار ضبط کنید . به این ترتیب در جریان پیشرفت او در خواندن قرار می گیرید. در اثر این مقایسه اعتماد به نفسی که در دانش آموز بوجود می آورید لذت می برید .

شیوه ی ارزشیابی پوشه ی کار

   ارزشیابی بر اساس پوشه ی کار شیوه ی جدیدی است که هنوز جای خود را در بین سیستم های ارزشیابی به درستی پیدا نکرده است .

   اما از دید کارشناسان و متخصصان یکی از بهترین شیوه های ارزشیابی مستمر پویا و سازنده است که به معلّم ، والدین و دانش اموز اطلاعات کافی از میزان پیشرفت و چگونگی آن به دانش آموز را می دهد و به معلّم در قضاوت با رجوع به پوشه ی کار دانش آموز آرامش خاطر را می دهد .

1-   کار دانش آموز طی هر نوبت بررسی و ارزشیابی می شود . و به پوشه ی نهایی نمره داده می شود

2-   یک نمره به کل پوشه داده می شود و این رتبه بر اساس معیارهایی که از پیش توسط معلّم و دانش آموز تعیین شده داده شود.

3-   معلم راجع به پوشه اظهار نظر می کند ( باز خورد ) به این ترتیب والدین از پیشرفت دانش آموز خود آگاه می شوند .

4-    در ارزشیابی پوشه از نظرات سایر دانش آموزان استفاده کنید .

معیار برای ارزشیابی پوشه ای

    ارزشیابی پوشه ای ، ارزشیابی پویا و رشد دهنده ای است که هدف آن جمع آوری اطلاعات به منظور شناخت وضعیت فعلی دانش اموز و نیز کمک به رشد و پیشرفت اوست .

1-   دقت در کار                         

2-   نظم کار و نظافت ظاهری

3-   خلاقت و نوآوری

4-   شواهدی که حاکی از پیشرفت دانش آموز است

5-   شواهدی که حاکی از توانای حل مسئله و توانایی انجام کار

6-   توانایی کار در گروه

7-   دقت در نوشتن ، زیبا نویسی .

8-   کاربرد آموخته ها

بخش دیگر پوشه کار محتوای آن می باشد که همان نمونه کارها و محصولات دانش آموز است که توسط معلم در شناخت وضعیت یادگیری دانش آموز به کار آید . و نظر خود را (در مورد ارزیابی ) به صورت خیلی مختصر و با استفاده از علایم و عبارات توصیفی قابل فهم برای دانش آموزان مشخص کند .

نمونه ای از فهرست یک پوشه ی کار ( علوم تجربی و هنر پایه اول ابتدایی ) :

ردیف

موضوع درس

نمونه کار

تاریخ انتخاب

ملاک و معیار

ارزشیابی

1

 

 

 

2            

علوم

 

 

 

هنر

قسمت های مختلف یک گیاه

 

 

نقاشی

25/11/86

 

 

 

16/12/86

ترسیم صحیح تست های یک گیاه

 

 

- استفاده از خطوط

-رنگ آمیزی

- نظافت و تمیزی

با مشاهده و دقت در گیاه و شناخت اجزاء آن به درستی رسم کرده است

 

در نقاشی و رسم آن از خلاقیت خود استفاده کرده و رنگ امیزی نیازمند دقت بیشتری است

 

آزمون عملکردی چیست ؟

    آزمون عملکردی ، آزمون بسیار معتبری است که تأ کید بر فرایند های یاد گیری فراگیر در سطوح مختلف تحصیلی دارد . دلیل اصل توجه این شیوه در سنجش را « علاقه روزافزون به استفاده از اصول روانشناسی شناختی در کلاس درس و نیاز به پرورش فرایند عالی فکری و مهارت های تفکر انتقادی دانسته اند » ( ثرندایک و همکاران 1991 ) (Thormdike,canningham)

    تکالیف و آزمون های عملکردی از قبیل انجام یک فعالیت مربوط به درس علوم تجربی ، برگزاری یک تئاتر دانش آموزی ، شیوه حل مسئله یا شرکت در ساختن یک قفسه کتاب برای کلاس و ...  آموخته های فراگیر را در حیطه های مختلف در عمل به کار می گیرد و فراگیر طی انجام آن ، نشان می دهد تا چه اندازه در کاربرد آموخته ها تواناست .

چرا باید از آزمون عملکردی استفاده کرد ؟

     در فلسفه آموزش سازنده ، رشد دهنده و پویا ، مهم ترین مسئله مشارکت دادن دانش آموز در تشکیل و تعیین هدف فعالیت هایی است که در فرایند یادگیری او به کار گرفته می شود . ( جان دیویی – 1983 )

       فعالیت های عملی و آزمون عملکردی در برنامه سنجش به دانش آموز و والدین او این پیام مهم را می دهد که آموخته ها زمانی ارزش دارد که از محدوده ی ذهن خارج شده و عمل به کار گرفته شود .

     این آزمون بر فرایند بیش از فرآورده نظر دارد و باعث می شود که دانش آموز یادگیری را در متن دنیای واقعی تجربه کند و نسبت به آن چه می آموزد احساس نیاز کند و رغبت بیشتری نشان دهد .

انواع آزمون های عملکردی :

1-   آزمون عملکردی کتبی : بیشتر در مواردی که سنجش کاربرد دانش و مهارت کسب شده مورد نظر باشند بکار گرفته می شوند . مانند : طراحی سیم کشی یک اتاق .

2-   آزمون شناسایی : روشی برای سنجش توانایی یادگیرنده در تشخیص ویزگی ها ، محاسن ، معایب و موارد استفاده امور از طریق برسی ، مشاهده و ..... مانند : پیدا کردن اشکال مداری که لامپ آن روشن نمی شود .

3-   آزمون شبیه سازی : استفاده از فرصت هایی که زمینه تمرین و ممارست دانش آموزان را در موقعیت های مشابه با موقعیت های واقعی فراهم می کند تا توانایی های برخورد با امور و موقعیت های واقعی را بدست آورد .                                               مثل : آموزش رانندگی در اتومبیل مشابه با اتومبیل واقعی .

4-   نمونه کار : در روش نمونه کار که نزدیک ترین روش سنجش به عملکرد واقعی است .فراگیر در محیط طبیعی سنجش می شود برای مثال  : آزمون رانندگی اتومبیل در شرایط واقعی

آزمون های عملکردی را چگونه ارزشیابی کنیم ؟

    به طور معمول معلمان برای سنجش دانش آموزان در آزمون های سنتی ، بارم معینی برای جزئیات پاسخ هر سؤال تعیین می کنند و خیال معلم در مورد قضاوت به نحوه ی پاسخ دادن  دانش آموز به سوال  یا « غلط » است یا « درست » و نمره دادن به سادگی انجام پذیر است راحت می باشد .

    در حالی که در آزمون عملکردی ، آزمون به صورت یک پروژه ی بلند مدت و زمان بر باشد دانش آموز زمان طولانی را صرف انجام آن می کند . سپس گزارش تهیه و در پایان در مقابل جمع آن را ارائه می کند. قضاوت در چنین فعالیتی به هیچ وجه قابل مقایسه با قضاوت در آزمون سنتی نیست .

    نکته قابل توجه این است که آزمون عملکردی بدون در دست داشتن معیارها و استاندارهای ارزیابی از پیش تهیه شد ، معتبر نیست از طرفی « نشانگرها و معیارهای سنجش عملکرد  برای دانش آموزان باید معنا دار ، ملموس و عملی باشد ، به طوری که دانش آموز بتواند مدام خود را با آن ها تطبیق دهد و اصلاح کند . ( هرمن ، آشباچر و ویترز1992).

تدوین معیارهای ارزشیابی در آزمون عملکردی :

    کالیک ((kallick معتقد است که در هنگام تدوین استانداردهای ارزشیابی آزمون عملکردی دانش آموز باید فعالانه مشارکت داشته باشند یکی از عواملی که انگیزه یادگیری را در دانش آموز تقویت می کند ، کشف توانایی ها و موفقیت های فردی است . تعیین ملاک و سنجش میزان موفقیت دانش آموزان باید حاصل هم فکری معلم و دانش آموز باشد .

      بعضی از علمای آموزشی معتقدند که نمره ی نهایی هر دانش آموز باید میانگین دو نمره باشد . یکی نمره ای که به میزان رشد یک دانش آموز در مقایسه باخودش به او داده می شود دو دیگری نمره ای که بر اساس مقایسه با استاندارد های از پیش تعیین شده به او تعلق می گیرد . یعنی یک نمره ی « تلاش » دانش آموز و دیگری نمره ی «نتیجه ی کار » اوست . در هر صورت معلم و دانش آموز از مطالعه و بررسی استانداردهای از پیش تعیین شده نشانگرها و معیارها ، چیزهای زیادی یاد می گیرند که می توانند آنها را مدل یا هدف خود قرار دهند.

     حاصل ارزشیابی ( قضاوت کیفی ) را با استفاده از عباراتی مثل : عالی ، خوب ، متوسط ، یا در حد انتظار ، نزدیک به انتظار ، نیاز به تلاش بیشتر بیان کنند . در برنامه های جدید ارزشیابی هیچ دانش آموزی مردود نمی شود .

وقتی دانش آموز پایین ترین نمره را می گیرد ، به این معنا تعبیر می شود که او در شروع یادگیری است .

ارزشیابی پایانی و ویژگی های شاخص آن :

     ارزشیابی پایانی معمولاً در پایان هر دوره ی آموزشی انجام می شود و معلم با استفاده از آن ، آن چه را دانش اموز طی دوره آموخته اند ارزیابی می کند . به این نوع ارزشیابی ، ارزشیابی مجموعی یا تراکمی هم می گویند .

    هدف ارزشیابی پایانی سنجش دانش آموز به هدف نمره دادن ، اتخاذ تصمیم های مختلف در مورد ارتقای او به کلاس بالاتر ، رتبه بندی یا اعطای امتیازات معینی مثل اجازه ی ورود به مدارس نمونه و ... است.

    آن چه این ارزشیابی را به طور خاص از ارزشیابی تکوینی ( مستمر و رشد دهنده ) متمایز می سازد نحوه ی استفاده از نتایج آن است . برخلاف ارزشیابی تکمیلی ، نتایچ ارزشیابی پایانی نقشی در مرحله بعدی آموزش دانش آموز ندارد .

    بنابراین اصلی ترین تفاوت ارزشیابی تکوینی و ارزشیابی مجموعی در نوع استفاده معلم از اطلاعاتی است که جمع آوری می کند .

ویژگی های شاخص ارزشیابی پایانی :

1-   ارزشیابی پایانی یک ارزشیابی مجموعی و کلی از آموخته های فرا گیران است .

2-   ارزشیابی پایانی به طور محدود توانایی نسبی دانش آموز را در برخورد با مسائل ، زمانی که او در شرایط کنترل شده ای قرار می گیرد می سنجد.

3-   آگاهی دانش آموز از وجود ارزشیابی پایانی او را وا می دارد تا نسبت به دقت ، صحبت و پی گیری آن چه فرا می گیرد حساسیت بیشتری نشان دهد و به عبارتی ، خود را برای گذراندن آزمون در شرایط کنترل شده آماده سازد .

4-   در خارج از سیستم آموزشی ، دانش آموز به عنوان یک شهروند متغاضی کار مجبور است در شرایط کنترل شده ای به پرسش هایی پاسخ دهد این گونه ارزشیابی دانش آموز را به تمرین در برخورد با چنین موقیت هایی وا می دارد .

5-   آزمون پایانی یکی از ابزارهای مناسب در سنجش دانش آموز و قضاوت در مورد حدود توانایی های اوست.

                                                                             چند گزینه ای

                                     1)عینی یا بسته پاسخ             جور کردنی

                                                                                صحیح و غلط

 تقسیم بندی آزمون پایانی                                               تکمیل کردنی

                                     2) آزمون تشریحی یا باز پاسخ      گسترده پاسخ

                                                                                محدود پاسخ

                                    3) آزمون های کوتاه پاسخ    

      در تصحیح آزمون های عینی ، نظر شخص مصحح دخالت نمی کند . و برای معلمان بسیار آشناست .

    اما آزمون های ذهنی که به آزمون های تشریحی یا انشایی معروف است و نظر معلم در تصحیح آن ها تأثیر گذار است . به دو دسته : گسترده پاسخ و محدود پاسخ دسته بندی می شود .

   حد وسط این دو گروه ، آزمون های کوتاه پاسخ است که پاسخ آن ها بسیار کوتاه ، در حد یک کلمه ، عبارت ، عدد یا علامت است .

باز خورد فرا شناخت گرایانه چیست ؟

    بسیاری از متخصصان فن آموزش معتقدند که زمانی که فراگیر بتواند آن جه را در یک موقعیت فرا گرفته است ، در موقعیت متفاوتی بکار برد ، یعنی توان انتقال آن آموخته را داشته باشد ، یاد گیری اتفاق افتاده است . به عبارتی دانش آموز به « فرا شناخت » رسیده است .

   سهیم کردن دانش آموز در ارزشیابی کار خود ، باعث می شود که نه تنها از اشتباه کردن نهراسند ، بلکه برای اصلاح اشتباهات خود بیاندیشیند و آگاهانه تصمیم بگیرند و یاد بگیرند که در مورد کار خود با دیگران آگاهانه قضاوت کنند .

    بازخوردها فراشناخت گرایانه به دانش آموز اجازه می دهد تا استراتژی های تفکر خود را سازماندهی و ارزیابی کند .

   برای رشد توان « فراشناختی » ، دانش آموزان باید در طی آموزش های مستمر به ارزیابی کار خود وا داشته شوند تا نقاط ضعف و قوت خود را بشناسند و با استفاده از اطلاعاتی که جمع آوری می کنند وضعیت خود بهبود بخشند .

   برای آنکه « باز خورد » در فرایند آموزش به درستی اتفاق افتد ، باید معلمان را با شیوه های مختلف اجرایی آن آشنا کرد.

   به طور کلی باز خورد ممکن است به سه  صورت اتفاق افتد :

1)   باز خورد معلم به دانش آموز

2)   باز خورد در جریان آموزش

3)   باز خورد دانش آموز به خودش ( خود ارزشیابی )

 

 منابع : رستگار، طاهره ، (1382) ، ارزشیابی در خدمت آموزش ، تهران : انتشارات موسسه ی فرهنگی منادی تربیت .

دکتر احمدی ، شکوهی ، سیاه پشت ، چابک و رحمانی ، (1384) ، مجموعه راهنمای طراحی و اجرای فعالیت های مکمل و فوق برنامه در دوره ابتدایی ، تهران :  انتشارات آزمون نوین .   

 

 

 

 


موضوعات مرتبط: رویکردی های نو در سنجش و ارزشیابی
[ جمعه نهم مرداد 1388 ] [ 12:25 ] [ عدیل کوهی ]

 به نام خدا

مقدمه

   رفتارهای کودک یک علت خاص ندارد، بلکه رفتارهای نامطلوب ،پدیده های چند عامل می با شند،زیرا رفتار، یک سیستم پیچیده وبسیط  است . بنا برین عدم تامین نیازهای اساسی دانش آموزان در غالب موارد می تواند مقدمه ای بر بروز اختلالات روان تنی در آنان گردد.اختلالاتی که دارای منشاءِ روحی بوده ولی آثارشان درجسم  ظاهر می گردد. حالتهایی مانند تیک(پرش عضلاتی عضله چشم ) پیچ و تاب دادن به  عضلات صورت و گردن ،تکان دادن سر تکان دادن پا و سایر حالت هایی که فرد در زندگی ممکن است نشان دهد دال بر اختلال در سیستم روانی کودک است.در این مقاله سعی بر آن شده است تعدادی از اختلالات شایع که اکثریت کودکان با آن موجه و گریبانگیر آن هستند بطور اجمال بررسی گردد.

    امّا به عنوان معلّم  باید عمیقاَ باور داشته باشیم که تعلیم و تربیت فرایندی بسیار پیچیده و مشکلی است که ساده انگاشتن آن فا جعه ای عظیم و اجتماعی به بار می آورد.در نگرشی به تفاوت عمده و اساسی انتقال دانش در کلاس های سنتی ،نقش معلّم بعنوان انتقال دانش به دانش آموزان (یک جانبه)بود ولی در کلاس های امروزی(ساخت گرا) انتقال دانش ،در سه جهت حرکت کند

-         از معلّم به دانش آموز

-         از دانش آموز به دانش آموز

-         از دانش آموز به معلّم

   بر اثر همین ایده ،انتقال زمانی اثر بخش است که دانش آموز، دانش کسب شده را در موقعیت جدید یا نا آشنا بکار برد از طرفی ارزشیابی باید فرهنگ موفقیت را در کلاس ما حاکم کند و این تفکر باید در ضمیر نهان همه ی ما معلّم ها نهادینه شود .بر اساس تفاوت های به دانش آموزان اعتماد به نفس بخشد

    آنچه مهمترین ویژگی معلّمان سده  حاضر به شمار خواهد رفت ،تفکر خلاق ،هدایت فرا گیرندگان به دانش و تولید آن و راهنمایی در زمینه فرایند یاد دهی و یاد گیر است ،به عبارت دیگر مربیان و معلّمان دلسوز با عملکرد خود در روند تدریس و یاد دهی ،جرقه زدن و ایجاد سوال در میان فرا گیران و وادار نمودن به احیای فکر و واداشتن به اندیشیدن است . مصداق این آیه ای که خداوند در قران کریم می فرماید : « یخرجهم من الظلمات الی النور باذنه و یهدیهم الی صراط المستقیم..»

« مردم را از تاریکی های گوناگون بیرون کشید به اذن و راهگشایی خداوند آنان را به صراط مستقیم هدایت می کند»

عنوان مقاله:

شناخت کودک در کلاس و شیوه ی ارزشیابی پویا

   تعیین و تبیین وسعت اختلالات شایع در میان دانش آموزان برای معلمان و مربیان کار چندان ساده ای نیست بنابراین با برخوردهای صحیح و منطقی و مشاهده همه جانبه ی رفتار و کردار و رابطه ای تنگاتنگ با انها و بخصوص مطالعه ی زندگی گذشته و حال انها در زمینه ی نارسایی ها از یک طرف و سنجش اولیه ( بدو ثبت نام در مدارس ) کودکان می توانند راهکارهای ارزنده و مفید در جهت شناخت هر چه بهتر مشکلات و ناراحتی های جسمانی و روانی آنها را در اختیار معلم مربوط قرار دهد . در این مقاله سعی بر آن شده است که چکیده ای از انواع اختلالات ، اعم از اختلالات بینایی ، شنوایی ، دهان و دندان ، لکنت زبان ، و عوامل همچون سوءِ تغذیه بر یادگیری کودکان تأ ثیر می گذارد . از منابع گوناگون جمع آوری و به رشته ی تحریر در آورده شود .

    در بعد دیگر این مقاله حدالمقدور سعی بر آن شده که اهداف تعلیم و تربیت پویا را با رویکردی جدید در ارزشیابی معرفی و با روی آوردن به آموزش معتبر ، ارزشیابی معتبر را ترویج کرد .

    بنابراین از کاربردهای مهم و اساسی ارزشیابی، گرفتن باز خورد به معلم ، دانش آموز و والدین است که کمتر مورد عنایت قرار گرفته است .

امید است که استادان و صاحب نظران با راهنماییهای خویش به صورت مستقیم و غیر مستقیم ما را در انجام رسالت معلمی خویش یار و یاور باشند .

اختلالات بینایی :

   بینایی مهم ترین حس انسان است نه تنها به این علت که در ارتباط با محیط خارج از بدن نقش مهمی دارد ،بلکه از اینرو که اختلال دید ،سبب کاهش یاد گیری نیز می شود. شخص با حس بینایی می تواند محافظت از خود ،حفظ تعادل ، داشتن خلاقیت و بالاخره

، از دیدن محیط اطراف خود لذت ببرد .

   رعایت نکات زیر در مواظبت از چشم ضروری است :

-         نمالیدن دست آلوده به چشم و شستشوی مرتب با آب و صابون.

-         استفاده از حوله شخصی و تمیز به هنگام خشک کردن صورت خود.

-         مطالعه در زیر نور کافی و خود داری از خواندن نوشته های ریز.

-         خواب و استراحت به موقع در تاریکی تا اعصاب چشم به خوبی استراحت کند.

-         از خیره شدن به نور شدید مثل لامپ های پر نور و خورشید خود داری گردد.

-         مصرف غذا های دارای ویتا مین A و پروتئین  در حفظ و سلامتی چشم اهمیت بسزایی دارد .

   بنا براین علایمی که شخص ( معلمان و مربیان ) با دیدن ان علائم متوجه اختلالات در دستگاه بینایی میگردند عبارت اند از :

-         اگر اشیاءِ و نوشته ها را در فاصله معمولی به خوبی نتوان مشاهده نمود و یا هنگام نگاه کردن به انها احساس ناراحتی کرد.

-         اگر هنگام غروب آفتاب نتوان به خوبی دید ( بخصوص در این مواقع احساس سر درد داشته باشد )

-         اگر احساس شود که چشم زود خسته می شود.

-         اگر چشم سوزش و خارش داشته باشد .

-         اگر صبح ها هنگام بیدار شدن در گوشه ی چشم ترشحاتی جمع شود .

با مشاهده علایم مذکور لازم است به چشم پزشک مراجعه و توسط متخصص چشم معاینه گردد

عمده ترین اختلالات بینایی در دانش آموزان شامل :

    نزدیک بینی : در چنین افراد اشعه نورانی که به چشم می تابد جلوتر از شبکیه ، تصویر ایجاد می شود .

    دوربین : در افراد دوربین ، اشعه های نورانی که بطور موازی به چشم می تابد در عقب شبکیه تشکیل تصویر ایجاد می شود. که این اختلال گاهی علل ارثی دارد .

    آسیتگماتیسم :این عارضه از عیوب انکساری چشم است . در این عارضه تصویر یک نقطه همان یک نقطه درک نمی شود . بلکه از یک نقطه از هر جسم خارجی ، دو خط افقی دیده می شود . دانش اموزان مبتلا به استیگماتیسم، اغلب سر را به کتاب یا تصویر نزدیک می کنند . سر درد دارند و چشم را هنگام مشاهده تصاویر ظریف می مالند.

اختلالات شنوایی:

   گوش اندام شنوایی انسان بوده و وظیفه آن دریافت  امواج صوتی و حفظ تعادل بدن است.

اهم رعایت نکات بهداشتی گوش :

-         از شنیدن صداهای بلند خود داری شود .

-         همیشه گوش را پاکیزه و تمیز نگاه داشت .

-         از وارد کردن جسم نوک تیز به گوش پرهیز شود .

-         عوارضی چون ترشح از گوش، خارش ، درد، وز وز گوش از علایم بیماری گوش است .

-         هنگامی که دانش آموز برای بهتر شنیدن، دست خود را پشت گوش می گذارد لاله ی آن را به جلو خم می کند.

-         هنگامی که دانش آموز یک طرف سرش را به سمت شخص صحبت کننده بر می گرداند تا از گوش سالم خود برای شنیدن کمک بگیرد .

-         وقتی که دانش آموز هنگام پاسخ  دادن به گفته های شفاهی معلم ، رفتاری غیر عادی بروز می دهد .

-         به شرکت درفعالیت های کلاس و بحث و گفتگوی کلاسی علاقه ای ندارد در پاسخگویی به سوالات معلم و هم شاگردی های خویش اهمیت نمی دهد .

-         نظم کلاس را رعایت نمی کند . و با انجام کارهای دیگر وقت خود را در کلاس می گذارند .

-         در تکلم کندی دارد . لغات و عباراتی بکار می برد که ویژه ی سنین پایین تر است.

معلم خوب کسی است که با مشاهده دانش آموزی که دارای رفتار نامناسب یا عقب ماندگی درسی است ، فوراً علت را به حساب بد بودن یا تنبلی او نگذارد . بلکه با علاقه مندی در پی یافتن مشکل اصلی وی برآید و در این راه از حداکثر امکاناتی که در اختیار اوست استفاده نماید .

اختلالات دهان و دندان :

     امروزه ثابت شده است که اکثر ناراحتی ها و بیماریهای دهان و دندان ، علت میکروبی دارد و عامل اصلی آنها میکروبهایی هستند که در اثر عدم رعایت بهداشت دهان و دندان تکثیر می یابند.

    دو بیماری مهم ، یکی پوسیدگی دندان ها و دیگری نسوج دور دندان ها ، عامل عمده در از دست رفتن دندان ها و عدم سلامت آن هاست .

نکاتی که در بهداشت دهان و دندان ها باید رعایت گردد به شرح زیر است :

-         لازم است دندان ها شب ها قبل از خواب مسواک شوند .

-         از مسواک مخصوص به خود استفاده گردد تا از انتقال میکروب ها جلوگیری شود .

-         از مصرف زیاد قند یا شیرینی و بیسکویت خوداری شود زیرا اسیدهای تولید شده در اثر تخمیر شیرینی به دهان ها چسبیده و یا در فاصله دندان ها قرار می گیرد. و باعث پوسیدگی دندان ها می شود .

-         توجه به تغذیه صحیح و سودمند ، بخصوص در سنینی که دندان ها رشد می کنند استفاده از منابع غذایی حاوی ویتامین های D,A ، کلسیم و فسفر که در سبزی و میوه جات وجود دارد یکی از نکات مهم و اساسی است .

اختلا لات وضعیتی در اندام ها :

    در بسیاری از اوقات اختلالات وضعیتی در اندام دانش آموزان مربوط به طرز نشستن ، ایستادن و راه رفتن غلط در بین آن هاست که عوامل زیر را در این امر موثر می دانند :

-         شرایط نامناسب آموزشگاه از قبیل تهویه و نور غیر کافی و میز و صندلی نامناسب

 

-         پوشیدن لباس نامناسب که روی شانه ها فشار وارد آورد . کفش های ناراحت و پاشنه بلند .

-         عدم فعالیت های ورزش بحد کفایت .

-         حمل اشیاءِ سنگین مانند حمل کیف پر از کتاب که در یک طرف بدن آویخته شود.

-         بعضی از بیماریها از قبیل راشی تیسم ( نرمی استخوان )

     دانش آموزان در مدرسه مدت بیشتری از وقت خود را در حالت نشسته می گذرانند بنابراین صندلی متناسب با سن دانش آموز در کلاس درس الزامی است . تا کودک هنگام نشستن باید کاملاً در عقب صندلی قرار گیرد تا بتواند فرو رفتگی طبیعی پشت خود را حفظ کند و تکیه گاه کافی برای ران ها داشته باشد.( منبع: پریوش حلم سرشت ، اسماعیل دل پیشه ، آبان ماه،1377- بهداشت مدارس ، انتشارات چهر)

تاثیر سوءِ تغذیه بر یادگیری کودکان:

    تغذیه سالم در هر سنی مهم است . اما برای کودکان در حال رشد ،مخصوصاً آنهایی که در یاد گیری دروس خود مشکل دارند ، مهم تر است  .

   حافظه انسان در سنین 7 تا 10 سالگی به حد اعلای قدرت خود می رسد و می تواند بیش ترین مطالب را فرا گیرد برای همین است که از قدیم این سن را سن یادگیری نامیده اند کودکانی که در سنین مدرسه قرار می گیرند از نظر وضعیت تغذیه ای یکی از مهم ترین دوران زندگی خود را می گذرانند . تغذیه نا کافی  در توانایی آنی یادگیری هر کودک در کلاس درس اثر می گذارد دانش آموزی که صبحانه نخورده است در ساعت 9 تا 10 صبح به میزان قابل توجهی دچار افت قند خون می شود و استعداد یادگیری او بویژه در درس هایی ( مثل ریاضی ) که به تفکر و اندیشه نیاز دارند کاهش می یابد چنین دانش آموزی ممکن است دچار افت تحصیلی و بیزاری از مدرسه نیز بشود .

تحقیقات نشان داده است که با درمان کم خونی ، میزان موفقیت در یاد گیری نسبت به قبل افزایش می یابد. ولی به حد طبیعی نمی رسد. در مناطقی که آب آلوده است و وضعیت بهداشت محیط  در سطح مطلوب نیست ، ابتلا به بیماری های عفونی و انگلی موجب سوءِ تغذیه پروتئین اتلاف انرژی می شود که روی جذب آهن اثر دارد.

    کمبود ید نیز بر یادگیری و افزایش مهارت های فکری و ذهنی اثر غیر قابل تردید دارد. منابع ید عبارت اند از : غذاهای دریایی مثل ماهی و... نمک ید دار . مصرف کم مواد غذایی فیبر دار و یبوست مزمن نیز باعث بی حوصلگی ، تأخیر و اختلال در یاد گیری می شود .

    وجود محتویات دفع نشده در روده ی بزرگ که فلور میکروبی گسترده و متنوعی دارد سبب تجزیه ی بعضی مواد و ایجاد مواد سمی مختلف می شود که این مواد به طور مجدد جذب بدن می شوند و موجب مسمومیت بدن و اخلال در یاد گیری می گردند .

   عدم رشد فیزیکی مناسب ، کودک را از امکان یادگیری در بهترین شرایط محروم می نماید. ( Raimbult.1979.P.86 )

    در کنوانسیون حقوقی کودک ،حق تغذیه به عنوان یکی از حقوق بنیادی کودکان به رسمیت شناخته شده است . بنابراین ، باید در مدارس ابتدایی مشکل سوءِ تغذیه بعضی کودکان نیازمند را بر طرف کرد که به تبع آن بسیاری از مشکلات مربوط به سلامت آن نیز پی گیر خواهد شد . منبع:نشریه ی ما خانه آموزشی و تربیتی مجله پیوند ، 356-خرداد ماه 1388 انتشارات انجمن اولیا و مربیان جمهوری اسلامی ایران . 

اختلالات در لکنت زبان:

   لکنت زبان به ندرت پس از سن 7 سالگی شروع می شود و اکثریت مبتلایان بدون درمان بهبود پیدا می کنند . حدود یک درصد کودکان مدرسه دارای این نقص گفتاری هستند به نظر مورلی (1975م) حدود یک در هزار نفر از کل افراد کره ی زمین ، لکنت دائمی دارند .

    مطالعات متعددی درباره ی زمینه های خانوادگی مبتلایان به لکنت انجام گرفته است. این خانواده ها معمولاً دارای ویژگیها چون استبداد ، مراقبت بیش از حد ، انضباط و نظارت بیش از اندازه (شدید) ، کمال جویی و مخالفت های مداوم از طرف والدین می باشند .

     قابل توجه است که افراد لکنتی در صحبت گروهی ، آواز خواندن ، حرف زدن با دوستان و یا در تنهایی و درد دل کردن با حیوانات اشکال کمتری دارند ، در حالی که مواقع دیگر ممکن است این حرف زدن با کج کردن و انقباض عضلات صورت ، گره کردن مشت و بستن چشم ها همراه شود . لکنت موجب اضطراب و خجالت فرد مبتلا می شود .

    درمان لکنت زبان:

      نخستین اصل ، بی توجه بودن والدین به نوع گفتار کودک است . آنان باید از وادار کردن طفل به حرف زدن واضح و شمرده و یاری کردن او در هنگام صحبت کردن و ادای کلمات به جای او ،  وادار ساختن کودک به حرف زدن واضح و شمرده جداً پرهیز کنند . بدین ترتیب فشار و ناامینی ، تا حد ممکن کاهش می یابد . آن گاه می توان بوسیله ی گفتار درمانی در رفع لکنت او تلاش نمود .

   روش موفق عبارتند از « گفتار سیلابی زمان دار » که در آن به کودک آموخته می شود هنگام صحبت کردن همه ی سیلابها رابه یک اندازه جدا از هم ادا کند .

منبع: راهنمای عملی – پزشکی تخصصی کودک برای معلمان ، کودک و مدرسه ، ترجمه : دکتر شکوه نوابی نژاد ، انتشارات رشد 1371.


موضوعات مرتبط: شناخت کودک در کلاس و شیوه ی ارزشیابی پویا
[ جمعه نهم مرداد 1388 ] [ 12:17 ] [ عدیل کوهی ]

اختلالات املا نويسي

بيشترين و مشخص ترين اختلالات مربوط به املا نويسي در ميان بعضي از دانش آموزان پايه ي اول ابتدايي به صورت جدي خود را بروز مي دهد و عوامل گوناگوني در آن دخالت دارند كه عبارتند از:

1-     نارسانويسي

2-     وارونه نويسي و قرينه نويسي

3-     ضعف حافظه ديداري

4-     ضعف در تميز ديداري

5-     بي دقتي

6-     آموزشي

درمان نارسانويسي

-          در اختيار قرار دادن روان نويس براي رسم خطوط

-          تهيه وايت برد كوچك براي نقاشي و رسم خطوط

-          اصلاح وضع نشستن كودك

-          راست قرار دادن كاغذ و دفتر

-          اصلاح قلم به دست گرفتن و انتخاب نوع مداد

-          تقويت عضلات انگشتان به كمك خمير بازي، مچاله كردن كاغذ، استفاده از قيچي و بريدن كاغذ، باز و بسته كردن دكمه، زيب، بند كفش، ورزش انگشتان، رسم خطوط بر روي شن و ماسه، رسم خطوط موازي بين دو خط داده شده، پر كردن شكل نقطه چين، رسم خطوط با گواش، رنگ و آبرنگ، نوشتن بين دو خط.

 

تقويت هماهنگي چشم با دست، با روش ها و تمرين هاي:

تعقيب خطوط با چشمان بدون استفاده از مداد يا انگشت و مشخص نمودن آن ها به شكل زير

 

1

در حلقه انداختن توپ، ماهيگيري، تيراندازي، پيچاندن نخ دور قرقره، حمل استكان يا ليوان با آب، بريدن اشكال و ... كه مي توان به صورت عملي در محيط آموزشي با دانش آموزان كار كرد تا مهارت لازم را بدست آورند.

 

راه هاي تقويت حافظه ديداري:

1-     نشان دادن تصاوير و خواستن شرح هر يك.

2-     نشان دادن تصويرهاي مركب و پيچيده و طرح سوالات جزئي از آن ها.

3-     نشان دادن وسايل و پنهان كردن يكي از آن ها.

4-     تغيير محل دانش آموزان و تشخيص جاي آن ها.

5-     تهيه كارت واژگان كلمات دشوار .

به عنوان مثال: شناسايي حرف آخر كلمات روبرو مشابه با كلمه ي داده شده:

2

 

توانايي و افزايش تميز ديداري

          هدف تشخيص تفاوت اشكال با يك ديگر و علامت زدن آن به عنوان مثال:

 

تشخيص يك كلمه از ميان چند كلمه

          هدف افزايش تميز ديداري (تفاوت ها) و افزايش دقت ديداري در خواندن. به عنوان مثال:

4

 

ادراك نقش در زمينه

1- تشخيص تصوير مورد نظر از ميان تصاوير

هدف: تميز نقش از زمينه ، در اين فعاليت كودك بايد با ادراك بينايي خود نقش و زمينه را از يك ديگر تميز دهد.

5

 

2- يافتن حروف درهم از جدول با كلمات داده شده.

هدف: تميز نقش از زمينه، افزايش ديد همگرا و واگر، تركيب و كلمه سازي

6

 

 

3- اكمال ديداري:

تشخيص واژه يا كلمه از نقطه چين و درك آن به عنوان يك كل.

7

 

4- هماهنگي ديداري حركتي:

هدف : تميز ديداري، توالي ديداري، تعيين محل و موقعيت، ادراك بينايي حركتي.

توضيح: از كودك خواسته مي شود كلماتي كه در خانه ي سمت راست مي بيند در خانه سمت چپ پيدا كرده و بنويسد.

8

          در پايان اين بحث مي توان اذعان كرد كه شماري از كودكان نمي توانند آن چه را كه از تك تك حروف يا ترتيب توالي  آن از طريق ديدن به خاطر سپرده اند، حفظ كنند.

          كودكي كه در تصوير پردازي دوباره ي حروف با اشكال روبروست، به سبب آن نمي تواند از كلمه ها تصوير روشني در ذهن داشته باشد،‌ هنگام هجي كردن كلمه ها مرتكب خطاهاي بزرگي خواهد شد. از سوي ديگر، كودكي كه كلمه ي «درخت» را «ردخت» يا كلمه ي «مادر» را «مارد» مي نويسد. احتمالا در حافظه ترتيب ديداري اختلالي دارد. يا از ترتيب صحيح حروف كلمه اطلاع ندارد.

          كودكاني كه به مسائل حافظه ي ديداري دچارند، در ذخيره سازي تصوير ديداري كلمه براي بازيافت ديداري بعدي با اشكال روبرو مي گردند، اظهار مي شود كه هدف اصلي از آموزش اين گونه  كودكان اين است كه تصوير پردازي دوباره ي حروف و كلمه ها براي آنان آسان شود. كاستي هاي حافظه ي ديداري بيشتر اوقات از طريق شيوه ي همزماني حركت، ديدن و شنيدن اصلاح مي شود.

منابع:

- دكتر مصطفي تبريزي ، آرزو احمدايي، 1385، روان خواني (تقويت مهارت هاي روان خواني)، تهران، انتشارات مينا

- ماهنامه آموزش رشد آموزش ابتدايي، سال پنجم دي ماه 1380، بدخطي و خوش خطي در دانش آموزان. 

 


موضوعات مرتبط: اختلالات املا نويسي
[ سه شنبه ششم مرداد 1388 ] [ 19:0 ] [ عدیل کوهی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

عديل كوهي
ليسانس آموزش ابتدايي
آموزگار شهرستان پارس آباد
نفر برتر جشنواره تدريس سال 88
امکانات وب


كد ماوس